اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تُجادِلُوا أَهل‌َ الکِتاب‌ِ إِلاّ بِالَّتِي هِي‌َ أَحسَن‌ُ إِلاَّ الَّذِين‌َ ظَلَمُوا مِنهُم وَ قُولُوا آمَنّا بِالَّذِي أُنزِل‌َ إِلَينا وَ أُنزِل‌َ إِلَيکُم وَ إِلهُنا وَ إِلهُکُم واحِدٌ وَ نَحن‌ُ لَه‌ُ مُسلِمُون‌َ (46)
و مجادله نکنيد اهل کتاب را مگر بمجادله‌اي که او نيکوتر باشد مگر آن کساني که ظلم کردند از اهل کتاب که بايد باشد ت با آنها مجادله نمود و بگوئيد باهل کتاب که ما ايمان آورده‌ايم بآنچه که بر ما نازل شده قرآن مجيد و آنچه بر شما نازل شده تورات و انجيل و خداي ما و شما يکيست و ما تسليم آن خداوند متعال هستيم.
در جاي ديگر ميفرمايد ادع‌ُ إِلي سَبِيل‌ِ رَبِّک‌َ بِالحِکمَةِ وَ المَوعِظَةِ الحَسَنَةِ وَ جادِلهُم بِالَّتِي هِي‌َ أَحسَن‌ُ (نحل آيه 125) و نيز ميفرمايد فَبِما رَحمَةٍ مِن‌َ اللّه‌ِ لِنت‌َ لَهُم وَ لَو کُنت‌َ فَظًّا غَلِيظَ القَلب‌ِ لَانفَضُّوا مِن حَولِک‌َ (آل عمران آيه 159) و در خطاب بموسي و هارون ميفرمايد فَقُولا لَه‌ُ قَولًا لَيِّناً لَعَلَّه‌ُ يَتَذَکَّرُ أَو يَخشي (طه آيه 44).
و بالجمله مجادله اقسامي دارد: بعضي واجب و بعضي حرام و از براي هر يک درجاتي دارد و معناي مجادله اقامه حجت است بر اثبات مطلب خود و ابطال دعوي مقابل درجه اول با کمال ملايمت و سهولت بعنوان نصيحت و دلسوزي حجت و دليل خود را بيان ميکند و دليل طرف را باطل ميکند و اگر لجاج کرد با غلظت و تندي و تهديد و اگر باز زير بار نرفت درجه اعلاي آن مباهله است و در اخبار طريقه مباهله را بيان فرموده‌اند و خلاصه آن اينست که در وقت بين الطلوعين با طرف بيرون رود و پنجه دست راست خود را در پنجه دست راست طرف بيندازد و بگويد پروردگارا اگر حق بجانب طرف است عذابي بر من نازل کن و آن طرف هم همين عبارت از مذهب حق برگرداند چنانچه ميفرمايد وَ يُجادِل‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا بِالباطِل‌ِ لِيُدحِضُوا بِه‌ِ الحَق‌َّ (کهف آيه 56) وَ جادَلُوا بِالباطِل‌ِ لِيُدحِضُوا بِه‌ِ الحَق‌َّ (مؤمن آيه 5) و ديگر مجادله با کفار و مشرکين و اهل ضلالت کسي که از عهده اقامه دليل بر نميايد و از جواب شبهات آنها
جلد 14 - صفحه 333
قدرت ندارد چون مورث ضعف حق و قوت باطل ميشود و ديگر مجادله با کساني که خطر جاني يا عرضي يا مالي دارد که در اينجا مورد تقيه است و سکوت.
إِلَّا الَّذِين‌َ ظَلَمُوا مِنهُم که بايد ظرفيت کرد حتي بجهاد و قتل.
وَ قُولُوا آمَنّا بِالَّذِي أُنزِل‌َ إِلَينا وَ أُنزِل‌َ إِلَيکُم وَ إِلهُنا وَ إِلهُکُم واحِدٌ وَ نَحن‌ُ لَه‌ُ مُسلِمُون‌َ که واجب است تصديق تمام انبياء و تمام کتب سماويه.