تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ الَّذِينَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ (39)
ترجمه
و آنانکه کافر شدند و تکذيب نمودند آيات ما را آنگروه اهل آتشند که آنان در او جاويدانند..
تفسير
بيان حال فرقه دوم است از بنى آدم و حوا بعد از هبوط که اگر متابعت شرائع و احکام و هدايت الهى را ننمودند و منکر انبياء و کتب سماوى شدند از ملازمان آتش و مخلد در آن خواهند بود و بيان خلود در ضمن تفسير آيه شريفه بلى من کسب سيئة عما قريب مى‌آيد انشاء اللّه تعالى در اين مقام به مناسبت آيات سابقه شمه از وقائع بعد از هبوط ذکر ميشود از آن جمله قمى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که آدم (ع) در صفا هبوط نمود و حوا در مروه پس درنگ نمود آدم چهل صباح در حال سجود که گريه ميکرد بر گناه خود و دوريش از بهشت بعد از آن نازل شد جبرئيل بر آدم (ع) و گفت اى آدم آيا خلق ننمود تو را خداوند بدست قدرت خود و دميد در تو از روح خود و مأمور فرمود بسجده براى تو ملائکه خود را آدم (ع) گفت بلى جبرئيل گفت پس چرا معصيت نمودى او را و از درختى که نهى فرموده بود تو را تناول نمودى آدم (ع) گفت ابليس قسم ياد نمود براى من که از ناصحان من است و من گمان نمى‌کردم کسيکه خداوند، او را خلق نموده باشد قسم دروغ بخدا ياد نمايد پس جبرئيل گفت توبه کن بسوى خداوند، و نيز از آن حضرت روايت نموده که حضرت موسى خواست از خداوند که جمع کند بين او و آدم (ع) و خداوند حاجت او را برآورد و حضرت موسى آنچه را جبرئيل از حضرت آدم (ع) در حديث قبل سؤال نموده بود بپدر بزرگوار خود عرضه داشت و حضرت آدم در جواب فرمود چند سال پيش از خلقت من گناه مرا در تورية يافتى حضرت موسى گفت سى هزار سال آدم (ع) فرمود پس علت آن بود حضرت صادق (ع) فرمود آدم بر موسى اقامه حجت نمود و قمى از حضرت باقر (ع) روايت نموده که عمر آدم از بدو خلقت تا وفات نهصد و سى سال بود و در
جلد 1 صفحه 67
مکه مدفون شد و روز جمعه بعد از ظهر خداوند روح در او دميد پس خلق فرمود زوجه او را از آخرين دنده‌هاى او و منزل داد او را در بهشت همان روز و شش ساعت از آن روز بيشتر در بهشت نبود که گناه کرد و بيرون کرد خداوند هر دو را بعد از غروب آفتاب و شب در بهشت نبودند و عياشى از حضرت صادق (ع) روايت نموده که خداوند دميد در آدم از روح خود بعد از ظهر روز جمعه و مطالب حديث قبل را که بعد از اينجمله نقل شد ذکر کرده بعد از آن روايت نموده که ميگرداندند آندو را گرداگرد بهشت تا صبح کردند و ظاهر شد عورتشان و خداوند خطاب فرمود بآن دو که آيا نهى نکردم شما را از اين درخت پس آدم (ع) خجلت کشيد و خاضع شد و اعتراف بتقصير نمود و از خداوند طلب عفو کرد و خداوند فرمود فرود آئيد از آسمان بزمين که آسمان و بهشت و قرب من جاى گناه‌کاران نيست و در موقعيکه آدم (ع) از درخت تناول نمود متذکر نهى الهى شد و پشيمان گشت و خواست که از درخت دور شود درخت سر او را گرفت و کشيد او را بسوى خود و گفت چرا طالب جدائى از من نبودى پيش از آنکه از من تناول نمائى اى برادر عزيز درست در اخبار آل محمد عليهم السلام دقت کن و ملتفت نکته‌ها باش و بدان که اگر يکدفعه متابعت هواى نفس را نمودى عوض دامن سرت را ميگيرد و بخود ميکشد که ديگر رهائى نداشته باشى و اگر پشيمان شوى و بخواهى دورى کنى سرزنشت ميکند که اگر من بد بودم چرا بجانب من آمدى و خود را بدام من انداختى و اگر دو مرتبه بسمتش رفتى حلقومت را ميگيرد تا کار بجائى ميرسد که چنگال‌هايش را چنان در تمام عروقت جاى ميدهد که امکان ندارد در تمام عمر بتوانى از چنگش خلاص شوى و بياد خدا بيفتى چه رسد بآنکه بفکر توبه باشى و شرائط آنرا بتوانى تحصيل نمائى و موفق شوى بتوبه و قبول آن و اگر اميدوار بشفاعت ائمه اطهارى بدانکه اسباب شفاعت و قابليت آنرا بايد خودت تهيه و تحصيل نمائى و بترس از آنکه زنگار معصيت آينه قلبت را بگيرد و تيره و تار نمايد و قابليت انعکاس انوار الهيه را پيدا نکند و با دل و روى سياه از دنيا بروى و از نعيم ابدى محروم و در عذاب اليم مخلد باشى.