تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْکُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِکُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُونِ (40)
ترجمه
اى پسران اسرائيل ياد کنيد نعمت مرا که انعام نمودم بر شما و وفا کنيد بعهد من تا وفا کنم بعهد شما و از من بترسيد.
جلد 1 صفحه 68
تفسير
در علل روايت نموده از حضرت صادق (ع) در حکايت حضرت يعقوب که او اسرائيل است و معنى آن عبد اللّه است زيرا اسرا بمعنى عبد است و ئيل اللّه است و در روايت ديگر است که اسرا به معنى قوه است و ئيل اللّه است و نعمت به بعثت خاتم انبياء و استقرار آنحضرت در شهرى که مسکن بنى اسرائيل بوده و وضوح دلائل صدق او در دعوى نبوت تفسير شده که بسهولت بتوانند خدمت حضرت برسند و ايمان بياورند و اخذ احکام نمايند و عهد آنميثاقى است که گرفته است خداوند از پيشينيان بنى اسرائيل بتوسط انبياء عظام و ايشان امر فرموده‌اند بآنها که توصيه نمايند و بسپارند آنعهد را با خلاف خودشان تا آنکه ايمان بياورند به محمد عربى هاشمى (ص) که واضح است امر او بآيات و مؤيد است دعوت او به معجزات آن محمديکه يکى از آيات او على بن ابى طالب است که رفيق شفيق او است عقلش از عقل او و علمش از علم او و حلمش از حلم او است و دين او مؤيد بشمشير او است تا خداوند هم وفا نمايد بعهد خود با بنى اسرائيل که آنعهد وجوب نعيم ابدى است در سراى کرامت الهى براى آنان و بايد بترسند از خداوند در مخالفت پيغمبر خاتم همانا خداوند قادر است که صرف نمايد بلاء دشمنان آنانرا براى موافقت با او و دشمنان آنان قادر نيستند که دفع نمايند انتقام الهى را از آنان وقتى که مخالفت امر خدا را نموده باشند و عياشى از حضرت صادق (ع) روايت نموده که پرسيدند از آنحضرت از اين آيه فرمود يعنى وفا کنيد بولايت على (ع) که واجب است از طرف خدا وفا ميکنم من از براى شما بدخول بهشت فيض ره فرموده اين حکم جارى است در هر عهدى که از براى خدا است با هر کس و قمى روايت نموده است که مردى از حضرت صادق (ع) سؤال نمود که خداوند فرموده بخوانيد مرا اجابت ميکنم براى شما و ما ميخوانيم و اجابت نميکند جواب فرمود شما وفا بعهد خداوند نميکنيد و خدا فرموده وفا کنيد بعهد من تا وفا کنم بعهد شما بخدا قسم اگر وفا کنيد شما بعهد خداوند وفا ميکند خداى تعالى بعهد شما، حقير عرض ميکنم عهد گاهى از يک طرف است گاهى از دو طرف اگر عهد از دو طرف باشد باين معنى که کسى عهد کند براى ديگرى در مقابل عهدى که آنديگرى براى آنکس نموده است حکم عقد را پيدا ميکند در آنکه آنديگرى اگر بعهد خود وفا ننمود آنکس هم اگر وفا نکند عقلا و عرفا مورد تقبيح و ملامت نميشود و اصل اصيل بسيارى از خيارات در معاملات همين است اگر چه بادله خاصه در هر باب تمسک نموده‌اند بنابر اين امام صادق (ع) ميخواهد بفرمايد
جلد 1 صفحه 69
چون خداوند از بنى آدم عهد گرفته بود بر ايمان و اطاعت و در مقابل بآنها وعده فرموده بود نعيم ابدى و اجابت دعا را وقتى مردم بعهد خودشان وفا ننمودند خداوند هم اگر وفا نفرمايد معلوم نيست چون عهد خداوند در مقابل عهود بنى آدم بوده است و اين معنى غير از اشتراط صريح اجابت دعا است بترک معصيت و شايد باين ملاحظه باشد التماس قبول توبه در ادعيه ماثوره با آنکه خداوند وعده قبول فرموده و اشتراط قبول توبه بترک معصيت معقول نيست مطلب دقيق است تامل لازم دارد و مراد از بنى اسرائيل بعضى گفته‌اند يهودانند و بعضى اعم از يهود و نصارى دانسته‌اند.