اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَستَعجِلُونَک‌َ بِالعَذاب‌ِ وَ إِن‌َّ جَهَنَّم‌َ لَمُحِيطَةٌ بِالکافِرِين‌َ (54)
طلب تعجيل عذاب ميکنند از تو و بدرستي که جهنم هر آينه احاطه کرده به کافرين.
يَستَعجِلُونَک‌َ بِالعَذاب‌ِ نظر به اينکه اينها منکر رسالت بودند و وعده‌هاي او را دروغ، ميپنداشتند ميگفتند اگر راست مي‌گويي پس کجا است آن عذابهايي که وعده ميدادي چنانچه گفتند وَ إِذ قالُوا اللّهُم‌َّ إِن کان‌َ هذا هُوَ الحَق‌َّ مِن عِندِک‌َ فَأَمطِر عَلَينا حِجارَةً مِن‌َ السَّماءِ أَوِ ائتِنا بِعَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ (انفال آيه 32) مشاهده کنيد که عناد تا چه پايه است که بر فرض حق بودن و از جانب خدا باشد طلب عذاب ميکند بعين مثل آن کسيست که در غدير خم طلب عذاب کرد در صورت حقانيت ولايت که اگر از جانب خداست عذاب بر من نازل شود عذاب نازل شد و هلاک شد جواب آنها اينست که تصور نکنيد که از تحت قدرت الهي بيرون ميرويد و از عذاب الهي رهايي ميجوئيد وَ إِن‌َّ جَهَنَّم‌َ لَمُحِيطَةٌ بِالکافِرِين‌َ انسان اگر بعض جوانبش بلائي دشمني آتشي حمله کند شايد احتمال دهد که از جانب ديگر بتواند فرار کند و اما اگر محاصره شد و تمام اطرافش را گرفت که از هر طرفي رود رو بآتش ميرود لذا ميفرمايد راه فرار ندارند جهنم تمام جوانب آنها را احاطه کرده.
مسئله: يکي از خصوصيات قيامت اينست که نعم بهشتي و عذابهاي جهنمي شعور و ادراک دارند و در تحت امر و نهي الهي هستند مثلا اهل بهشت که تمام يک درجه نيستند هر چه ايمان آنها قوي‌تر و تقواي آنها زيادتر و اعمال صالحه آنها بهتر باشد درجات آنها بالاتر مثلا فلان اطعمه بهشتي لذت‌بخش بيشتر است بر آن درجه اعلا لکن درجه ما دون درک نميکند تا مهموم و مغموم شود و همين نحو است عذابهاي جهنم هر چه شقاوت و کفر و معاصي بيشتر آتش بيشتر ميسوزاند آنهم درجه ما دون درک نميکند که قدري تسکين قلب او شود هر که خود را در سختترين عذاب ميپندارد چنانچه اهل بهشت خود را در بهترين حالت درک ميکنند عذاب
جلد 14 - صفحه 341
از کفار برداشته نميشود «امروز اگر نبود دو روز دگر بود».