اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ کَأَيِّن مِن دَابَّةٍ لا تَحمِل‌ُ رِزقَهَا اللّه‌ُ يَرزُقُها وَ إِيّاکُم وَ هُوَ السَّمِيع‌ُ العَلِيم‌ُ (60)
و چه بسيار از جنبندگان از حيوانات از طيور وحوش و دريايي و صحرايي که حمل روزي خود نميکند خداوند آنها را روزي ميدهد و شما را و او است سميع و عليم.
جلد 14 - صفحه 346
گفتند که در ميان تمام جنبنده‌ها ذخيره براي روزي خود نميکنند مگر مورچه و موش و انسان و هر روز بمقدار کفايت همان روز روزي ميخورند و بفکر فردا نيستند در خبر است که نظر کنيد باين طيور که صبح از آشيانه خود گرسنه ميآيند بيرون و شام تمام سير در آشيانه ميروند و يکي از آنها را خداوند گرسنه بر نميگرداند و ذکر طيور از باب مثال است تمام حيوانات چنين هستند فقط مورچه چون زمستان نميتواند از خانه خود بيرون آيد در تابستان ذخيره زمستان خود را ميکند و موش چون حريص است جمع آوري ميکند در آيه شريفه ميفرمايد وَ فِي السَّماءِ رِزقُکُم وَ ما تُوعَدُون‌َ (ذاريات آيه 22) در خبر دارد که روزي هر يک در دفتر الهي ثبت شده و تا آخر روزي خود را نخورد نميميرد و خردلي روزي ديگري را باو نميدهند و خردلي از روزي او بديگري نميدهند غاية الامر سعه و ضيق دارد.
غم روزي مخور بر هم مزن اوراق دفتر را || که يزدان پر کند پيش از ولد پستان مادر را
بلي، دارد که روزي هر کس از حلال معين شده اگر از حرام دست آورد از حلال آن کسر ميگذارند نوع بشر تصور ميکند که روزي او منوط بتلاش و دوندگيست و تا صد سال ديگرش، ذخيره ميکند خدايي که از روزي هيچ حيواني غافل نيست قدرت ندارد که روزي بنده‌گانش را بدهد چه اندازه انسان حريص است بلي بمقدار دستور بايد در مقام تحصيل برآيد نبايد در خانه بنشيند و بگويد روزي من ميرسد چنانچه حيوانات هم در حد خود در مقام طلب بر ميآيند همين که رسيد قناعت ميکنند و بفکر فردا نيستند انسان هم بايد همين نحو باشد.
وَ کَأَيِّن بساها چه بسيار.
مِن دَابَّةٍ من تبعيضيه است.
لا تَحمِل‌ُ رِزقَهَا قدرت بر حمل آن ندارد.
اللّه‌ُ يَرزُقُها که گفتند مثل سايه است هر جا بروي در تعقيب تو ميآيد.
وَ إِيّاکُم شما را هم روزي ميدهد إِن‌َّ اللّه‌َ هُوَ الرَّزّاق‌ُ ذُو القُوَّةِ المَتِين‌ُ (ذاريات آيه 58).
وَ هُوَ السَّمِيع‌ُ العَلِيم‌ُ.
347