تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ مَوْتِها لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ (63)
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ: و اگر هر آينه بپرسى مشرکان را، مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً: کيست که نازل فرمايد از آسمان آب را يعنى باران را، فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ:
پس زنده گرداند به آن زمين را، مِنْ بَعْدِ مَوْتِها: بعد از مردگى و افسردگى آن که در زمستان باشد، زمين بکلى پژمرده و افسرده، باران بهارى بقدرت کامله الهى زنده نمايد نباتات سبز شده و درختان آثار زندگى و خرمى در آنها پديد آيد؛ اين قسمت حسى و مشاهد را که از آنها سؤال کنى در ظهور اين قدرت و تدبير، لَيَقُولُنَّ اللَّهُ: هر آينه گويند خداست که اين کار مىکند و به قدرت او اين امورات جارى گردد نه غير او، يعنى مقرّ و معترفند به آنکه خداست که موجد ممکنات است از اصول و فروع آن، و با وجود بر اين بعضى از مخلوقات را شريک مىسازند با او در ستايش و پرستش.
قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ: بگو شکر و سپاس مر خداى راست که من و تابعان مرا از اين گمراهى نگاهداشت، يا حمد خدا نما بر تصديق خود و اظهار حجت. بَلْ أَکْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ: بلکه بيشتر کافران در نمىيابند امر معقول را، چه سخن
«1» قريب به اين مضمون: کلمة اللّه (چ دار الصادق بيروت)، ص 68، روايت 67.
جلد 10 - صفحه 261
متناقض مىگويند، زيرا اقرار دارند به خالقيت خدا و به آنکه او مبدع هر چيزى است از ممکنات، با وجود بر اين بتان را که قادر بر هيچ چيز نيستند با او شريک مىگردانند.