اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن نَزَّل‌َ مِن‌َ السَّماءِ ماءً فَأَحيا بِه‌ِ الأَرض‌َ مِن بَعدِ مَوتِها لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ قُل‌ِ الحَمدُ لِلّه‌ِ بَل أَکثَرُهُم لا يَعقِلُون‌َ (63)
و هر آينه اگر از اينکه کفار و مشرکين پرسش کني کيست که نازل ميفرمايد از عالم بالا آب را پس زنده ميکند بآن زمين را از بعد از موت آن زمين هر آينه ميگويند اللّه بگو حمد مختص باللّه است بلکه اکثر اينکه کفار و مشرکين عقل و شعور و ادراک ندارند و تعقل نميکنند.
توضيح کلام اينکه خداوند متعال کره زمين را روي آب قرار داده که آب احاطه کرده، کره زمين را فقط يک ربع کره زمين از آب خارج است که ربع مسکونش گويند و چون موجودات زميني از نباتات و حيوانات و انسان احتياج شديد بآب دارند و حيات آنها منوط بآب است
جلد 14 - صفحه 350
که ميفرمايد وَ جَعَلنا مِن‌َ الماءِ کُل‌َّ شَي‌ءٍ حَي‌ٍّ أَ فَلا يُؤمِنُون‌َ (انبياء آيه 30) خداوند بقدرت کامله خود در اعماق زمين رگ‌هايي کوچک و بزرگ قرار داده که وصل بدريا است و بتوسط آنها چشمه‌ها و آبار قرار داده که بتوسط آنها وصلة بآب پيدا ميکنند و بسا اگر رگهاي بزرگ شکافته شود که سيلابش گويند چه اندازه آب استخراج ميشود و خداوند بتوسط بخارات و ادخنه آب را بتوسط ابرها در جو هوا ميبرد و بتوسط بادها ابرها را بهر طرفي که مأمور هستند حرکت ميدهد و باران و برف و تگرگ ميبارند که ميفرمايد:
وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن نَزَّل‌َ مِن‌َ السَّماءِ ماءً البته معلوم است که اصنام و الهه مشرکين همچه قدرتي ندارند فقط ذات اقدس ربوبي قادر متعال است.
فَأَحيا بِه‌ِ الأَرض‌َ گياه و حبوبات و اشجار زنده ميشوند.
مِن بَعدِ مَوتِها اگر يک سال خشک سالي شود و قحطي در جامعه پيدا شود چه اندازه، تلفات رخ ميدهد حتي به آدم خوري منجر ميشود.
لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ بگو بآنها.
قُل‌ِ الحَمدُ لِلّه‌ِ شکر اينکه نعمت عظمي را نميکنيد.
بَل أَکثَرُهُم لا يَعقِلُون‌َ لَهُم قُلُوب‌ٌ لا يَفقَهُون‌َ بِها (اعراف آيه 179) از امير المؤمنين سؤال کردند از معناي عقل گفتند فرمود
«العقل ما عبد به الرحمن و اکتسب به الجنان».