اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً أَو کَذَّب‌َ بِالحَق‌ِّ لَمّا جاءَه‌ُ أَ لَيس‌َ فِي جَهَنَّم‌َ مَثوي‌ً لِلکافِرِين‌َ (68)
و کيست ظالمتر از کسي که افتري ببندد بخدا از روي کذب يا تکذيب حق کند زماني که بيايد آنها را حق آيا نيست در جهنم جايگاه از براي کافرين.
وَ مَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً مثل اينکه که کفار بگويند إِن‌َّ اللّه‌َ عَهِدَ إِلَينا أَلّا نُؤمِن‌َ لِرَسُول‌ٍ حَتّي يَأتِيَنا بِقُربان‌ٍ تَأکُلُه‌ُ النّارُ (آل عمران آيه 183) يا بگويند مشرکين.
وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدنا عَلَيها آباءَنا وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها قُل إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَأمُرُ بِالفَحشاءِ أَ تَقُولُون‌َ عَلَي اللّه‌ِ ما لا تَعلَمُون‌َ (اعراف آيه 28).
سؤال: در مفهوم افتري کذب داخل است کلمه کذبا براي چه ذکر شده!
جواب: افتري دلالت بر مطلق کذب ميکند و لو کوچک باشد لفظ کذبا تأکيد است که دلالت دارد بر اينکه اينکه افتري کذب بزرگيست.
تنبيه: افتراي پيغمبر يا امام يا معصوم هم افتراي بر خدا است زيرا آنچه بگويند گفته خدا است.
أَو کَذَّب‌َ بِالحَق‌ِّ لَمّا جاءَه‌ُ حق قرآن است که از جانب پروردگار نازل شده تکذيب قرآن فقط اينکه نيست که يهود و نصاري و مجوس و مشرکين و ساير طبقات کفار ميگويند که اصلا اينکه قرآن دروغ است و از جانب خدا نيامده بافته‌هاي پيغمبر است بلکه تکذيب يک آيه او تکذيب حق است مثل آياتي که در امر ولايت نازل شده يا در موضوع حدود يا در باب حجاب يا در باب
جلد 14 - صفحه 355
ميراث که امروز کمتر کسي است که به تمام آن ايمان داشته باشد و تمام مشمول اينکه آيه شريفه هستند و خدا نتيجه اينکه ظلم و اينکه افتري و اينکه تکذيب حق را بيان ميفرمايد:
أَ لَيس‌َ فِي جَهَنَّم‌َ مَثوي‌ً لِلکافِرِين‌َ زيرا انکار يکي از ضروريات دين کفر ميآورد و کلمه مثوي که بمعني جاي‌گير است دلالت بر خلود و دوام و ثبات دارد.