تفسیر اطیب البیان

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب) اللّه‌ُ يَبدَؤُا الخَلق‌َ ثُم‌َّ يُعِيدُه‌ُ ثُم‌َّ إِلَيه‌ِ تُرجَعُون‌َ «11» خداوند متعال‌ ابداء فرمود تمام‌ مخلوقات‌ امکانيه‌ ‌را‌، ‌پس‌ ‌از‌ ‌آن‌ برمي‌گرداند ‌آنها‌ ‌را‌ ‌به‌ کتم‌ عدم‌، ‌پس‌ ‌از‌ ‌آن‌ دو مرتبه‌ بسوي‌ ‌او‌ برمي‌گرديد. مسئله‌: گفتگويي‌ ‌است‌ ‌بين‌ حکماء و شرع‌ مطهر، حکماء عالم‌ ‌را‌ قديم‌ مي‌دانند ‌به‌ گمان‌ اينکه‌ معلول‌ علت‌ ‌است‌ و انفکاک‌ معلول‌ ‌از‌ علت‌ محال‌ ‌است‌ و غافل‌ ‌از‌ اينکه‌ ‌اينکه‌ سلب‌ قدرت‌ و علم‌ مي‌کند چون‌ علت‌ قدرت‌ ‌بر‌ ترک‌ معلول‌ ندارد و ‌از‌ روي‌ علم‌ نيست‌ بلکه‌ امر قهري‌ ‌است‌ بوجود علت‌ معلول‌ قهرا موجود مي‌شود و مفاسد ديگر، لکن‌ شرع‌ خداوند ‌را‌ علت‌ فاعلي‌ مي‌داند و شرائط ديگر ‌هم‌ لازم‌ مصلحت‌ ‌در‌ ايجاد ‌باشد‌ قابليت‌ محل‌ ميخواهد، مانعي‌ ‌در‌ ‌بين‌ نباشد، لذا عالم‌ حادث‌ ‌است‌ و مسبوق‌ ‌به‌ عدم‌، و قديم‌ منحصر ‌است‌ ‌به‌ ذات‌‌-‌ مقدس‌ ‌او‌. لذا مي‌فرمايد: اللّه‌ُ يَبدَؤُا الخَلق‌َ ابتداء دارد مسبوق‌ ‌به‌ عدم‌ بوده‌ ايجاد مي‌فرمايد: ثُم‌َّ يُعِيدُه‌ُ همين‌ نحوي‌ ‌که‌ قدرت‌ ‌بر‌ ايجاد دارد، قدرت‌ ‌بر‌ اعدام‌ ‌هم‌ دارد قدرت‌ ‌بر‌ ابقاء ‌هم‌ دارد. ثُم‌َّ إِلَيه‌ِ تُرجَعُون‌َ ‌در‌ قيامت‌ برمي‌گرديد و زنده‌ مي‌شويد و ‌از‌ ‌شما‌ بازپرسي‌ مي‌کنند و ‌به‌ جزاء اعمال‌ ‌خود‌ مي‌رسيد.

آیات این صفحه