تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَمَّا الَّذِينَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ فَأُولئِکَ فِي الْعَذابِ مُحْضَرُونَ «16»
وَ أَمَّا الَّذِينَ کَفَرُوا: و اما آنانکه نگرويدند به توحيد، وَ کَذَّبُوا بِآياتِنا: و تکذيب نمودند آيات ما را، يعنى دروغ پنداشتند قرآن يا وجود پيغمبر يا دلايل قدرت ما را، وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ: و تکذيب نمودند رسيدن ثواب و عقاب آخرت را يعنى روز قيامت و حشر و نشر را. حاصل آيه شريفه: آنانکه کافر شدند به اصول دين از توحيد و نبوت و معاد و اقرار ننمودن به آن، فَأُولئِکَ فِي الْعَذابِ مُحْضَرُونَ: پس آن گروه در عذاب جهنم حاضر کرده شدگانند که هرگز از آن غايت نشوند و تخفيف قطع نگردد.
تنبيه: آيه شريفه تهديد و وعيد است نسبت به منکرين ذات سبحانى و مکذبين آيات قرآنى، به آنکه عذاب و نکال خداوند منتقم قهار، خارج از طور عقول است که ادراک آن ممکن نخواهد بود در اين نشأه دنيويه.
در کفاية الموحدين ابن عباس روايت نموده که: اگر بشنود احدى از سکان آسمان و زمين، زفره و نهيب صوت جهنم را، هر آينه مدهوش خواهد شد به يکدفعه و جميع جانها از قالب تهى خواهند نمود، و هر آينه اجساد آنها گداخته و آب شود مانند آب شدن آهن و مس در آتش. و چون بارز شود جهنم در عرصه
«1» کفاية الموحدين، چاپ سنگى ص 454 و چاپ حيدرى (انتشارات علميه اسلاميه) ج 4 ص 378.
جلد 10 - صفحه 279
محشر براى خلايق و نظر نمايند بسوى آن که صداى شهقه و خروش بلند و به خروش آيد به قسمى که نزديک باشد از شدت غيظ و خشم قطعه قطعه شود و شراره آن بر سر خلايق احاطه نمايد، در آن حال قلوب اهل محشر پراکنده و عقول آنها حيران گردد «1».