اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ هُوَ الَّذِي يَبدَؤُا الخَلق‌َ ثُم‌َّ يُعِيدُه‌ُ وَ هُوَ أَهوَن‌ُ عَلَيه‌ِ وَ لَه‌ُ المَثَل‌ُ الأَعلي فِي السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ هُوَ العَزِيزُ الحَکِيم‌ُ «27»
و اوست آن خداوندي که ابتدا فرمود خلقت عالم را پس از آن هم قدرت دارد که عود دهد آنها را در قيامت و اينکه عود آسانتر است بر او و از براي اوست مثل اعلي در آسمانها و زمين و او است عزيز و حکيم.
جلد 14 - صفحه 380
و نيز فرمايد لِلَّذِين‌َ لا يُؤمِنُون‌َ بِالآخِرَةِ مَثَل‌ُ السَّوءِ وَ لِلّه‌ِ المَثَل‌ُ الأَعلي وَ هُوَ العَزِيزُ الحَکِيم‌ُ (سوره نحل آيه 60).
وَ هُوَ الَّذِي يَبدَؤُا الخَلق‌َ از عوالم مجردات و ماديات از علويات و سفليات تماما نيست صرف بودند آنها را «هست» کرد بانحاء مختلفه همچو خدايي قدرت دارد.
ثُم‌َّ يُعِيدُه‌ُ که بعد از فنا دو مرتبه زنده کند و بعد از نيستي هست کند.
وَ هُوَ أَهوَن‌ُ عَلَيه‌ِ بر خداوند آسان است و مشکل نيست. خلقت عرش بامور چه تفاوتي ندارد.
إِنَّما أَمرُه‌ُ إِذا أَرادَ شَيئاً أَن يَقُول‌َ لَه‌ُ کُن فَيَکُون‌ُ (سوره يس آيه 82) ولي در انظار کفار و مشرکين بلکه عامه ناس نبود را بود کردن اصعب است از اعاده معدوم، و اعاده اسهل است، اينها که منکر معاد هستند اصعب را اعتراف دارند و اسهل را انکار و محال ميدانند.
وَ لَه‌ُ المَثَل‌ُ الأَعلي هر چه کمال و حسن تصور کني فرد اعلاي او را خداوند متعال داراست علم، قدرت، عظمت، کبريايي، مستجمع جميع کمالات چنانچه ميفرمايد وَ لِلّه‌ِ الأَسماءُ الحُسني فَادعُوه‌ُ بِها (سوره اعراف آيه 180).
فِي السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ اشاره به اينکه آثار علم و قدرت و ساير کمالات و مثل اعلي و اسماء حسني تمام بمجرد بيان حضرت حق و نزول آيه شريفه نيست که منکرين اسلام و قرآن تکذيب کنند بلکه در آسمانها و زمين ظاهر و واضح و روشن است.
دل هر ذره را که بشکافي || وحده لا شريک له گويد
و في کل شي‌ء له آية || تدل بها انه واحد
برگ درختان سبز در نظر هوشيار || هر ورقش دفتريست معرفت کردگار
وَ هُوَ العَزِيزُ في ذاته و صفاته.
الحَکِيم‌ُ في افعاله و مخلوقاته و احکامه و رسله و کتبه و تشريعاته تمام موافق حکمت و مصلحت و بجا است.