تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذا أَذاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِکُونَ (33)
«1» منهج الصادقين، ج 7، ص 206 آن را نقل کرده است.
جلد 10 - صفحه 298
بعد از آن بيان حال انسان را فرمايد:
وَ إِذا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ: و چون برسد آدميان را سختى از فقر و بيمارى و بلا يا مطلق شدت و حوادث وقايع که درمانند و مضطر شوند، دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ: بخوانند به تضرع و زارى پروردگار خود را در حالتى که بازگشتگانند بسوى او بر وجه انقطاع و اخلاص و توجهات خود را از غير او بازدارند. ثُمَّ إِذا أَذاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً: پس چون بچشاند و عطا فرمايد ايشان را از جانب خود بخشايشى از آسانى يا صحت و يا توانگرى يا رفع هر حادثه و بليه، و ايشان از آن شدت و سختى رهائى و نجات يابند. إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ: آنگاه گروهى از ايشان، بِرَبِّهِمْ يُشْرِکُونَ: به پروردگارشان شرک آورند.
تنبيه: آيه شريفه تذکر است بر ناسپاسى و حق ناشناسى انسان، زيرا عقل سليم حکم نمايد وجوب شکر منعم را. بنابراين در مقابل اعطاى بخشايش از راحتى يا سلامتى يا توانگرى يا دفع بلا و سختى، هر آينه بايد سپاسدارى کنند و عبادت و طاعت الهى را پيش گيرند، لکن نوع انسانى خلاف مقتضاى عقل رفتار نموده در مقابل شکران، کفران، و به عوض اطاعت و بندگى، معصيت و سرپيچى از فرمان سبحانى را پيش گيرند؛ چنانچه مى‌فرمايد: