اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ وَ لَم يَرَوا أَن‌َّ اللّه‌َ يَبسُطُ الرِّزق‌َ لِمَن يَشاءُ وَ يَقدِرُ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يُؤمِنُون‌َ (37)
آيا نمي‌بينند اينکه خداوند بسط ميدهد روزي را از براي هر که بخواهد و تنگ ميگيرد براي ديگري بدرستي که در اينکه بسط و تقدير آياتيست براي قومي که ايمان ميآورند.
نظر به اينکه افعال الهي تمام موافق حکمت و مصلحت است و آنچه ميکند عين صلاح است و حال بندگان خود را ميداند که زيد مثلا صلاح او در بسط است و غنا و عمر و در تضييق و فقر، چنانچه در حديث قدسي است ميفرمايد
«ان من عبادي من لا يصلحه الا الغني فان افقرته لافسده ذلک و ان من عبادي من لا يصلحه الا الفقر فان اغنيته لافسده ذلک فمن لم يصبر علي بلائي و لم يرض بقضايي فليطلب ربا سواي و ليخرج من ارضي و سمائي»
و حکم و مصالح آن را جز خدا نميداند و آنچه که بتوان از آيات شريفه و اخبار آل اطهار استفاده نمود چند چيز است:
1- اينکه بعض بنده‌گان ضعيف الايمان تا مادامي که در توسعه است بعبادت و بنده‌گي قيام دارد و اگر بر او تضييق شد کلمات کفرآميز از او صادر ميشود و از دين خارج ميشود و بسا بعض ديگر بعکس که اگر روي غنا و ثروت را ديد طاغي و باغي ميشود و از دين بيرون ميرود.
2- امتحان بنده‌گان است که در غني شکر گذاري ميکند يا نميکند و در فقر صبر و تحمل دارد يا ندارد.
3- ادعيه و اعمال صالحه و احسان به بنده‌گان بسا مورث توسعه ميشود و معاصي و بخل
جلد 14 - صفحه 390
و بعض صفات خبيثه بسا باعث فقر ميگردد.
4- بسا نسبت به کفار و ظلمه، توسعه و غني، بلا و عقوبت آنها است چنانچه ميفرمايد وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ (سوره ال عمران آيه 178) و فقر و ضيق نسبت به مؤمن لطف و عنايت او است براي اينکه آلوده به زخارف دنيوي نشود و اجرش در قيامت زياد شود و حکم ديگر، لذا ميفرمايد:
أَ وَ لَم يَرَوا أَن‌َّ اللّه‌َ يَبسُطُ الرِّزق‌َ لِمَن يَشاءُ وَ يَقدِرُ چه بسيار غناي يک نفر امتحان چندين نفر است و فقر ديگري امتحان جماعتي ميگردد ولي درک اينکه حکم و مصالح را نمي کنند مگر مؤمنين که ميفرمايد: إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يُؤمِنُون‌َ.