اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذا أَذَقنَا النّاس‌َ رَحمَةً فَرِحُوا بِها وَ إِن تُصِبهُم سَيِّئَةٌ بِما قَدَّمَت أَيدِيهِم إِذا هُم يَقنَطُون‌َ (36)
و زماني که بچشانيم و عنايت کنيم مردم را رحمتي پس فرحناک ميشوند بآن نعمت و رحمت و اگر اصابة کند آنها را بلائي و مصيبتي بواسطه آنچه بدست خود از معاصي بجا آورده‌اند در اينکه هنگام مأيوس و نااميد ميگردند.
وَ إِذا أَذَقنَا النّاس‌َ رَحمَةً مثل صحت جسم و سعه روزي و امنيت و سلامتي و جاه و مقام و دولت و ثروت و مکنت.
فَرِحُوا بِها نه از جهت آنکه خداوند بآنها عنايت کرده بلکه از جهت اينکه موافق هواهاي نفساني و تمايل است بآنها خشنود و خرم ميشوند و غفلت آنها را ميگيرد و بکلي از خدا و دين دور ميشوند و در طغيان و معاصي زياده‌روي ميکنند انسان بايد در موقعي که نعمتي از پروردگار بآن افاضه شد شکر گذار نعمت باشد و بداند از جانب او است و در عبادت و بندگي او بکوشد. تا مشمول بيشتر و بالاتر نعم او بشود چنانچه ميفرمايد لَئِن شَکَرتُم لَأَزِيدَنَّکُم وَ لَئِن کَفَرتُم إِن‌َّ عَذابِي لَشَدِيدٌ (سوره ابراهيم آيه 7).
وَ إِن تُصِبهُم سَيِّئَةٌ بلائي، مصيبتي، مرضي، فقري، گرفتار ظالمي، قحطي، تصادفي و ساير مصائب، آنها را اصابت کند آنهم در اثر بِما قَدَّمَت أَيدِيهِم است که
جلد 14 - صفحه 389
گفتيم معاصي قطع نظر از عقوبات اخروي در همين دنيا ده ضرر دارد که يکي از آنها نزول بلا و مصيبت است که ميفرمايد ما أَصابَکُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِما کَسَبَت أَيدِيکُم (سوره شوري آيه 30) با ضررهاي ديگر بعد از رحمت، سلب توفيق، تسلط شيطان، ضعف ايمان، سياهي قلب و غير اينها.
إِذا هُم يَقنَطُون‌َ قنوط نااميديست چون نظر به خدا ندارند که قدرت دارد دفع کند و اسباب ظاهريه هم ندارند، مأيوس و نااميد ميشوند.