تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِيُذِيقَکُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْکُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (46)
بعد از آن، شواهد قدرت خود را بيان فرمايد:
وَ مِنْ آياتِهِ: و از شواهد قدرت خدا، أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ: آنست که مى‌فرستد بادها را در حالتى که مژده دهنده‌اند شما را به باران. مراد بادهاى شمال و صبا و جنوب‌اند، چه اينها بادهاى رحمت باشند، يعنى تحريک آن
«1» تفسير کشاف، ج 3، ص 206. (چاپ مصر) (يعنى جزا دادن به مؤمنان بيانگر آنستکه خدا کافران را دوست ندارد و دوست نداشتن کافران نيز بيانگر آنستکه مؤمنان مورد لطف و ثواب الهى هستند)
جلد 10 - صفحه 312
نمايد و تحريک آن فرمايد در جهات مختلفه: يک بار شمال، و نوبتى جنوب، در وقتى صبا بر حسب مصلحت. وَ لِيُذِيقَکُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ: و تا بچشاند شما را از بخشايش و نعمت خود که تابع رياح است. نزد بعضى مراد، فراوانى است که تابع نزول باران باشد، که مسبّب است از رياح، يا روحى که آن با وزيدن بادها باشد. وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْکُ بِأَمْرِهِ: و براى آنکه جارى شود کشتيها در دريا به فرمان خداى تعالى، وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ: و تا بجوئيد و طلب کنيد در تجارت دريا از روزى که خداى تعالى به محض فضل عطا فرمايد در تجارت دريا. يا طلب روزى کنيد به باران در آنچه زراعت مى‌کنيد. وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: و براى اينکه شکر کنيد بر نعمتهاى الهى.
تبصره: آيه شريفه بينا فرمايد بندگان را به اعظم نعم خود که باد باشد، چنانچه حضرت صادق عليه السّلام در توحيد مفضل فرمايد: تنبيه مى‌کنم تو را بر منافعى که در بادها باشد. نمى‌بينى که اگر چندگاه باد نوزد، موجب حدوث امراض مى‌شود و نفسها مى‌گيرد و بيماران را مى‌گذارد و ميوه‌ها را فاسد مى‌گرداند و سبزيها متعفن مى‌گردند و احداث مواد طاعون و وبا در بدنها مى‌کند و آفت در غلات پديد آيد؛ پس معلوم شد که وزيدن باد از حسن تدبير خالق عباد است «1»، و باد باعث ترويج بدنهاست، و ابرها را از موضعى به موضعى مى‌برد و بر يکديگر مى‌چسباند که همه افق را فرا گيرد و بعد از باران، باد ابر را از هم مى‌پاشد و درختها را آبستن مى‌کند و آبها را سرد مى‌گرداند و کشتيها را جارى مى‌سازد و طعامها را لطيف مى‌نمايد و آتش برمى‌افروزد و چيزهاى تر را مانند جامه و غير آن خشک مى‌کند؛ مجملا حيات همه چيز به باد است، و اگر باد نمى‌بود گياهها پژمرده و حيوانات مى‌مردند و اشياء فاسد مى‌شدند.
نکته: در کشاف زمخشرى بيان نموده که ذکر «امره» در آيه به جهت آنست که وزيدن باد، گاهى بر وفق مراد کشتى نيست، بلکه سبب غرق مى‌باشد «2».
«1» توحيد المفضل، چاپ عربى، ص 140 (طبع سوم- مکتبة الدّاورى قم)
«2» تفسير کشاف، ج 3، ص 207 (چ مصر)
جلد 10 - صفحه 313