تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
اللَّهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ فَتُثِيرُ سَحاباً فَيَبْسُطُهُ فِي السَّماءِ کَيْفَ يَشاءُ وَ يَجْعَلُهُ کِسَفاً فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ فَإِذا أَصابَ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ (48)
بعد از آن بيان فرمايد شواهد وحدانيت و قدرت را:
اللَّهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ: خداى به حق، آن ذاتى است که مى‌فرستد بادها را، فَتُثِيرُ سَحاباً: پس برانگيزاند به آن بادها ابرها را و به هوا براند، فَيَبْسُطُهُ فِي السَّماءِ: پس بگستراند خدا آن ابر را و بهم متصل سازد در سمت آسمان، کَيْفَ يَشاءُ: چنانکه خواهد، يعنى رونده يا ايستاده، مطبّق يا غير مطبّق، از جائى دون جائى ديگر و غير آن بر حسب مصلحت، وَ يَجْعَلُهُ کِسَفاً: و گرداند آن را گاهى قطعه قطعه و پاره پاره، هر قطعه در طرفى، يا متراکم بر بالاى هم و با غلظت و ضخامت، فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ: پس مى‌بينى تو باران را که به حکم الهى بيرون مى‌آيد از ميان آن، هم در وقتى که متصل است و هم در وقتى که منقطع و متفرق است، و يا متراکب بر هم. فَإِذا أَصابَ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ: پس چون برساند خدا آن باران را در اراضى و بلاد هر که خواهد از بندگان خود و مصلحت باشد، إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ: در آن هنگام ايشان به سبب حصول فراوانى از آن آب شادمان و خوشدل مى‌شوند.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است به شواهد آفاقيه قدرت سبحانى از احداث ابرها و نزول باران به کيفيت خاصه؛ چنانچه حضرت صادق عليه السّلام به
«1» تفسير مجمع البيان، ج 4، ص 309. (طبع 1403 هجرى)
جلد 10 - صفحه 315
مفضل فرمايد: تأمل کن در منفعت ابر و صافى هوا که گاه چنين و گاه چنان است، و هر دو ضرورى مصلحت انسانى است؛ و اگر يکى از اينها دائم مى‌بود امور معاش آنها مختلّ مى‌شد، زيرا اگر هميشه باران مى‌باريد سبزيها متعفن و بدن حيوانات سست و هوا سرد مى‌شد و انواع بيماريها در ميان مردم حادث و راه عبور مسدود مى‌گرديد؛ و اگر هوا هميشه صاف و باران نمى‌باريد زمين خشک و گياه‌ها مى‌سوخت و آب چشمه‌ها و رودخانه‌ها زايل، و ضرر بسيار وارد مى‌شد.
تأمل کن در نزول باران و تدبير حکيم عليم، بدرستى که مقدر فرموده از بالا بريزد تا جميع پست و بلند زمين را فرا گيرد و همه را سيراب کند، و مقدر فرموده قطره قطره بيايد تا به قعر زمين فرو رفته باطن آن سيراب شود؛ و اگر يکمرتبه مى‌ريخت، زراعت‌ها فاسد و درختها مى‌شکست. و باران، بدنها را نرم و هوا را از کدورت جلا مى‌دهد، وبا و طاعون و امراضى که از فساد هوا به هم رسد برطرف کند، و آفت زراعات و اشجار را دفع نمايد، و فوائد باران بسيار است «1».