سوره روم(الروم)، آیه ۴۸ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۹
اللَّهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ فَتُثِيرُ سَحَابًا فَيَبْسُطُهُ فِي السَّمَاءِ كَيْفَ يَشَاءُ وَيَجْعَلُهُ كِسَفًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ فَإِذَا أَصَابَ بِهِ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ إِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ
خداوند همان کسی است که بادها را میفرستد تا ابرهایی را به حرکت در آورند، سپس آنها را در پهنه آسمان آن گونه که بخواهد میگستراند و متراکم میسازد؛ در این هنگام دانههای باران را میبینی که از لا به لای آن خارج میشود، هنگامی که این (باران حیاتبخش) را به هر کس از بندگانش که بخواهد میرساند، ناگهان خوشحال میشوند...
معنی کلمات و عبارات
«تُثِیرُ»: به حرکت در میآورد و برمیانگیزد. «سَحَاباً»: ابرها. اسم جنس جمعی است. «کِسَفاً»: جمع کِسْفَة، بر وزن و معنی قِطْعَة. تکّهها و تودههای ابر بالای یکدیگر. تودههای متراکم و انباشته (نگا: اعراف / ، نور / ). «یَسْتَبْشِرُونَ»: شاد میگردند. خوشحال میشوند.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - جریان بادها و پراکنده شدن ابرها در آسمان به وسیله آن، تنها، با مشیّت خداوند است. «اللّه الذى یرسل الریاح فتثیر سحابًا ... کیف یشاء»
مصدر ثلاثى «تثیر»، «ثور» و به معناى «به حرکت درآوردن و پراکندن» است. فعل مضارع «یرسل» مى تواند اشاره به استمرار و همیشگى جریان باد داشته باشد.
۲ - خداوند، تعیین کننده چگونگى و پراکندن و انسجام ابرها است. «فتثیر سحابًا فیبسطه فى السماء کیف یشاء و یجعله کسفًا»
۳ - پیدایش ابرهاى باران زا، در نظام طبیعت، براساس قوانین و مقررات خاصى است. «یرسل الریاح فتثیر سحابًا ... و یجعله کسفًا فترى الودق یخرج من خلله»
«فاء» در «تثیر» و نیز «یبسط» تفریع بر فعل هاى سابق خود هستند و حکایت از تأثیر و تأثّر عوامل طبیعى بر هم دارد تا این که پس از آن تحولات، باران ببارد و این، نشان از نظام دار بودن آن دارد.
۴ - قطعه قطعه شدن ابرها پس از گستردگى آب ها در فضا، زمینه ساز ریزش دانه هاى باران است. «و یجعله کسفًا فترى الودق یخرج من خلله»
«کسفة» مفرد «کسف» به معناى «قطعه اى از ابر و پنبه و امثال آن» است که حالت پوشانندگى داشته باشند (مفردات راغب). لازم به ذکر است که «ودق» در آیه، به معناى باران است.
۵ - مراحل مختلف تشکیل ابر و نزول باران، نشانه قانون مندى جهان هستى است. «یرسل الریاح فتثیر سحابًا فیبسطه ... و یجعله کسفًا ... یخرج من خلله»
کاربرد فعل هاى مضارع «یرسل»، «تثیر»، «یبسط»، «یجعل» و «یخرج»، نشان دهنده روندى دائمى است و چنین امرى، حاکى از نظام دارى آن است.
۶ - بادهاى متعددى در پیدایش ابرهاى باران زا نقش دارند. «یرسل الریاح فتثیر سحابًا»
جمع آورده شدن «ریاح» ممکن است به خاطر اشاره به واقعیّتى خارجى باشد و آن، این است که در تشکیل ابرها، بادهاى متعددى از جناح هاى گرم و سرد نقش دارند.
۷ - هوا، در زمان تشکیل ابر، ناپایدار است. «یرسل الریاح فتثیر سحابًا»
کاربرد کلمه «تثیر» - که به معناى به حرکت درآوردن و پراکندن است - نشان مى دهد که در حال تشکیل ابر، هوا پایدار نیست.
۸ - عوامل طبیعى، مجارى تحقق اراده خداوند است. «اللّه الذى یرسل الریاح ... کیف یشاء و یجعله کسفًا»
از این که بادها، در تشکیل پراکندگى و جابه جایى ابرها نقش دارند و خداوند، آنها را به خود نسبت مى دهد، نکته یاد شده به دست مى آید.
۹ - وزش بادها و تحولات جوّى و به دنبال آن، بارش باران، از آیه هاى خداوند است. «اللّه الذى یرسل الریاح فتثیر سحابًا ... و یجعله کسفًا فترى الودق یخرج من خلله»
۱۰ - باران، از فواید مهم جریان باد است. «اللّه الذى یرسل الریاح فتثیر سحابًا ... و یجعله کسفًا فترى الودق یخرج من خلله»
۱۱ - نزول قطره اى باران - و نه ریزش سیل آساى آن - براساس نظام پدید آمده از ناحیه خداوند است. اللّه الذى یرسل الریاح فتثیر سحابًا فیبسطه فى السماء کیف یشاء و یجعله کسفًا فترى الودق یخرج من خلله
۱۲ - با وجود تأثیر بادها در ایجاد ابرهاى باران زا، انتخاب نقطه اى براى بارش باران، به دست خداوند است. «یرسل الریاح فتثیر سحابًا ... فترى الودق یخرج من خلله فإذا أصاب به من یشاء»
۱۳ - توجّه دادن به تحولات عالم طبیعت، جهت نمایاندن تدبیر خداوند بر عالم هستى، از روش هاى هدایتى قرآن کریم «اللّه الذى یرسل الریاح فتثیر سحابًا ... کیف یشاء ... أصاب به من یشاء»
۱۴ - نزول باران در مناطق مختلف، به خواست و مشیت خداوند است. «فإذا أصاب به من یشاء من عباده»
۱۵ - بارش باران موجب شادمانى برخورداران از آن مى شود. «فإذا أصاب به من یشاء من عباده إذا هم یستبشرون»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ابرها در آسمانبارش قطره ای بارانعوامل تشکیل ابر هاقانونمندی تشکیل ابر هامراحل تشکیل ابر هامنشأ تراکم ابر هامنشأ پراکندگی ابر هامکان بارش بارانناپدیداری هواوزش باد هاپراکندگی ابر هاقانونمندی بارش بارانتشکیل ابر هامنشأ بادزمینه بارش بارانفواید بادنقش باد هاعوامل بارش بارانارائه نمونه عینی در هدایتعوامل سرورنقش بارانمنشأ بارانبارش باراننظام آفرینشقانونمندی آفرینشتدبیر آفرینشمجاری اراده خداتدبیر خداآیات آفاقینقش عوامل طبیعیروش هدایتمشیت خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
- خداوند، نازل کننده اب باران از اسمان+۴ آیه
- باد، وسیله انتقال ابرهای حامل اب باران+۲ آیه
- اب، از عوامل ابادانی زمین+۷ آیه
- اسمان، مبدء نزول باران+۴ آیه
- حرکت و گسترش ابرها در اسمان به وسیله باد
- ابرهای حامل باران، از ایههای خدا+۱۲ آیه
- بادهای باران اور، از نشانههای خدا+۶ آیه
- فرو فرستادن باران از اسمان، از ایات الهی+۱۰ آیه
- پیدایش حیات در زمین با اب باران، از ایات الهی+۷ آیه
- حرکت ابرها بر اثر وزش بادها+۵ آیه
- گسترش ابرهای بارانزا در اسمان بهوسیله باد
- تراکم ابرها بهوسیله باد
- ناپایداری هوا، هنگام تشکیل ابرها
- نقش بادها در تشکیل ابرها+۱ آیه
- حرکت ابرها و گسترش ان به فرمان خدا و بهوسیله باد
- بادها، عامل جابهجایی ابرها+۵ آیه
- خداوند، منشا و علّت حرکت ابرها+۳ آیه
- زرد بودن رنگ برخی ابرها+۱ آیه
- گسترش ابرهای باران زا در نظام طبیعت براساس قوانین و مقرّرات خاص
- گسترش ابرها بهوسیله بادها در اسمان+۱ آیه
- خداوند، منشا و علّت گسترش ابرها در اسمان
- وزش باد، عامل تشکیل و تراکم ابرهای بارانزا و ریزش اب از انها+۵ آیه
- بادهای باراناور، از نشانههای خدا+۶ آیه
- نقش باد در پیدایش ابرهای بارانزا+۳ آیه
- بادها وسیله به حرکت درامدن تودههای ابر+۴ آیه
- باران و نقش ان در طبیعت و زندگی انسان از ایات خدا+۱۴ آیه
- نزول باران، جلوهای از رحمت خداوند+۶ آیه
- نزول باران در مناطق مختلف، در قلمرو مشیّت خداوند+۱ آیه
- نزول باران و حیات و سرسبزی زمینهای خشک و مرده در پی ان، دلیلی بر قدرت خداوند برای احیای مردگان+۵ آیه
- ابرها، وسیله لازم برای نزول باران+۸ آیه
- بادها، عامل حرکت ابرها و بشارتدهنده نزول باران+۵ آیه
- نزول باران، سبب برطرف شدن یاس و ناامیدی انسانها+۲ آیه
- نزول باران پس از مدّتها نومیدی از ان، باعث شادمانی برخورداران ان+۱ آیه
- بشارت نزول باران از سوی بندگان بهرهمند از این نعمت به یکدیگر
- ابرها در تسخیر خداوند+۶ آیه
- اندوه انسان، هنگام قطع بارندگی و خشکسالی+۱ آیه
- اندوه بندگان خدا، به دنبال کمبود باران+۱ آیه
- بارندگی، از عوامل رفع اندوه نیازمندان به اب+۱ آیه
- کمبود اب و قطع بارندگی، از عوامل اندوه+۱ آیه
- پیدایش حیات زمین، پس از مرگ ان، از ایات خدا+۷ آیه
- نقش اساسی باران، در پیدایش حیات زمین+۶ آیه
- احیای زمین، با رویاندن گیاهان و به ثمر نشستن درختان میوه، نمودی از رحمت الهی و شایسته تفکّر+۱ آیه
- باران، رحمتی از جانب خداوند+۶ آیه
- بارش باران، موجب سرور افراد برخوردار از ان
- ابادانی زمین، از اثار رحمت خدا+۱ آیه
- استعداد و قابلیّت زمین، برای ابادانی و عمران+۷ آیه
- اباد شدن و حیات یافتن زمین، با نزول باران+۴ آیه
- اب، از عوامل عمران و ابادانی+۷ آیه
- خداوند، منشا ابادانی زمین+۵ آیه
- نزول باران، جلوه ای از قدرت مطلقه خداوند+۳ آیه
- مُرسِل/ اسما و صفات+۷ آیه
- جریان بادها و پراکنده شدن ابرها در اسمان به وسیله ان، تنها با مشیّت خداوند
- نزول باران در مناطق مختلف، به خواست و مشیّت خداوند