تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَکُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ (190)
ترجمه
کارزار کنيد در راه خدا با آنانکه کارزار مىکنند با شما و از حد تجاوز نکنيد همانا خداوند دوست ندارد از حد تجاوز کنندگان را..
تفسير
در منهج الصادقين فرموده در واقعه صلح حديبيه مقرر شده بود که سال بعد مسلمانان بمکه مشرفشوند و کفار مزاحم زيارت ايشان نباشند با اين حال انتظار سبقت بجنگ از آنها ميرفت لذا اين آيه نازلشد که مفادش آنستکه اگر آنها خلاف عهد نمودند شما هم با آنها جنگ کنيد و در مجمع از ائمه اطهار نقل نموده
جلد 1 صفحه 239
است که اين آيه ناسخ قول خداوند کفوا ايديکم است و از انوار نقلشده که منسوخ است بآيه و اقتلوا المشرکين کافة و بنظر حقير اين آيه متعرض حکم دفاع است لذا در آن نهى از تجاوز حد دفاع شده است و شايد مراد نهى از قتل زنان و اطفال و عجزه و مثله نمودن و شبيخون زدن و متعرض معاهد شدن و امثال اينها باشد و اين مناسب است با لفظ فى سبيل اللّه که مناسب با قصد قربت است و با اين افعال نميسازد در هر حال احتياج بناسخيت و منسوخيت ندارد و اللّه تعالى و اوليائه عليهم السلام اعلم بمراده.