اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن خَلَق‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌َ لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ قُل‌ِ الحَمدُ لِلّه‌ِ بَل أَکثَرُهُم لا يَعلَمُون‌َ «25»
و هر آينه اگر از آنها پرسش کني کيست که خلق فرموده، آسمان‌ها و زمين را هر آينه البته ميگويند اللّه بگو حمد مختص است از براي اللّه بلکه اکثر اينکه کفار و مشرکين نميدانند.
وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن خَلَق‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌َ اينکه سؤال براي اتمام حجت و الزام خصم است که اينکه آسمانهاي با عظمت و اينکه کرات جويه که عددش را نميتوانيد شماره کنيد و اينکه کره زمين که مشاهده ميکنيد از کوه‌ها و صحراها و بيابانها کي خلق فرموده آيا آلهه شما از اصنام که مصنوع خود شما هستند و ساير الهه قدرت بر خلق يک پشه يا يک مورچه دارند چه رسد بآسمانها و زمين خداوند خالق کل شي‌ء است از عالم مجردات و ماديات اقتصار بر سماوات و ارض براي اينست که مشرکين اينها را مشاهده ميکنند و عوالم مجردات را منکر هستند بلکه خدا را هم جسم ميدانند و ملائکه را دختران خدا ميگويند.
لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ لام تأکيد و نون تأکيد يعني نميتوانند انکار کنند و نسبت بالهه خود دهند البته ميگويند خداوند متعال خلق فرموده پس از اخذ اينکه اقرار:
قُل‌ِ الحَمدُ لِلّه‌ِ حمد مختص باو است زيرا غير او تمام محتاج باو هستند وجودا و- بقاء «الممکن في حد ذاته ان يکون ليس و له من علته ان يکون ايس».
سيه رويي ز ممکن در دو عالم || نشد هرگز جدا و اللّه اعلم
جلد 14 - صفحه 433
بَل أَکثَرُهُم لا يَعلَمُون‌َ به اينکه حمد مختص باو است و از براي الهه خود هم شأني و مقامي و رتبه‌اي قائل هستند که سزاوار حمد و ستايش و پرستش هستند از روي جهل و حماقت و حسد و اغواي شيطان و شيطان صفتان.