اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَمَّا الَّذِين‌َ فَسَقُوا فَمَأواهُم‌ُ النّارُ کُلَّما أَرادُوا أَن يَخرُجُوا مِنها أُعِيدُوا فِيها وَ قِيل‌َ لَهُم ذُوقُوا عَذاب‌َ النّارِ الَّذِي کُنتُم بِه‌ِ تُکَذِّبُون‌َ «20»
و اما کساني که فاسق شدند پس جايگاه آنها آتش است هر زماني که اراده کردند اينکه که بيرون آيند از آتش بر مي‌گردانند آنها را در آن آتش و گفته مي‌شود به آنها بچشيد عذاب آتش را آن عذابي که بوديد تکذيب مي‌کرديد به او.
اينکه جمله اخير دليل بر اينکه است که مراد از فسقوا مکذب عذاب است چنانچه تقابل با ايمان هم دلالت داشت و تکذيب عذاب هم دو نحوه است يا منکر اصل عذاب است يا
جلد 14 - صفحه 462
اينکه که مي‌گويد مذهب من حق است و عذابي بر من نيست.
وَ أَمَّا الَّذِين‌َ فَسَقُوا به همان معني که ذکر شد.
فَمَأواهُم‌ُ النّارُ بيان شد همين نحوي که اوصاف بهشت را نمي‌شود در دنيا بيان کرد چون مشاهده نشده فقط تشبيه به نعم دنيوي فرموده همين نحو اوصاف جهنم را هم نمي‌شود بيان کرد تا مشاهده نشود. لذا نار جهنم را تشبيه به نار دنيوي که سوزنده است، تعبير فرموده و همچنين زقوم، غساق،- ماء کالمهل يشوي الوجوه-، تازيانه، عمود،- اغلال، زنجير- سلسلة سبعون ذراعا-، حميم و غير اين‌ها، و در اخبار دارد که اگر يک لباس اهل جهنم را بين آسمان و زمين آويزان کنند تمام اهل زمين هلاک مي‌شوند. در دعاء کميل مي‌خواني
«هذا ما لا تقوم له السموات و الارض».
از جهنم خبري مي‌شنوي || دستي از دور بر آتش داري
کُلَّما أَرادُوا أَن يَخرُجُوا مِنها که شعله آتش آنها را مي‌اندازد به طرف بالا و مي‌گويند از آتش بيرون مي‌افتيم و خارج مي‌شويم ملائکه عذاب با عمود آتشي بر فرق آنها مي‌زنند مي‌روند در قعر جهنم.
أُعِيدُوا فِيها و ملائکه به آنها مي‌گويند:
وَ قِيل‌َ لَهُم ذُوقُوا عَذاب‌َ النّارِ از کلمه کلما استفاده دوام و خلود مي‌شود کدام، عذاب آن عذابي که:
الَّذِي کُنتُم بِه‌ِ تُکَذِّبُون‌َ حال بچشيد و بفهميد آن چه انبيا گفتند صدق و حق بود.