تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِذْ جاؤُکُمْ مِنْ فَوْقِکُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْکُمْ وَ إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا «10»
إِذْ جاؤُکُمْ مِنْ فَوْقِکُمْ: ياد کنيد زمانى را که آمدند لشکر از بالاى شما، يعنى از اعلاى وادى جانب شرقى که بنى غطفان بودند، وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْکُمْ: و از پائين شما، يعنى اسفل وادى و از جانب مغرب که قريش بودند، وَ إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ: و زمانى که خيره شد چشمها از زيادى ترس، يا بگرديد از ديدن هر چيزى و به غير دشمن جاى ديگر نگاه نکردى، وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ: و برسيد دلها به حنجرهها از شدت اضطراب، وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا: و گمان برديد اى اهل اسلام به خداى تعالى انواع گمانها، زيرا مخلصان ثابت القلوب را مظنه آن بود که حق تعالى انجاز وعده فرمايد و دين خود را غالب گرداند و مؤمنان را نصرت دهد، و منافقان را گمان بود که لشکر اسلام تاب حرب احزاب
«1» مجمع البيان ج 4 ص 341.
جلد 10 - صفحه 414
نياورده مستأصل گردند، و مؤمنان ضعيف با وجود اعتقاد به انجاز وعده، ذليل و خائف بودند.