تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ أَصِيلاً (42)
وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ أَصِيلًا: و تسبيح نمائيد و تنزيه کنيد ذات يگانه او را بامداد و شبانگاه از آنچه شايسته مقام ربوبى نيست. تخصيص اين دو وقت به نماز صبح و مغرب به جهت آنست که در اين دو وقت ملائکه صبح و شام حاضر مى‌باشند و هر دو تسبيح با نماز او را ثبت خواهند نمود در نامه عمل او. نزد کلبى مراد «بکرة» نماز صبح و «اصيل» نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء است. و تسميه نماز به تسبيح به جهت آنست که نماز متضمن تسبيح و تنزيه او سبحانه.
جلد 10 - صفحه 463
علما را در ذکر «کثير» اختلاف است:
1- آنکه خدا را در هيچوقت فراموش نکنيد.
2- ذکر قلبى.
3- مراد ذکر و تسبيح ياد الهى به صفات اعلى و اسماء حسنى.
4- تسبيحات اربع (سبحان اللّه و الحمد للّه و لا اله الّا اللّه و اللّه اکبر) و از ائمه هدى عليهم السّلام مروى است هر که تسبيحات اربع را سى بار بگويد، ذکر خدا بسيار نموده «1».
5- از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که فرمود: من سبّح تسبيح فاطمة فقد ذکر اللّه کثيرا: هر که تسبيح حضرت فاطمه عليها سلام گويد، پس به تحقيق ذکر خدا بسيار نموده «2».
ابن عباس گفته: حق تعالى بندگان را به هيچ چيز امر نفرموده مگر آنکه آن را حدى معين و مقرر، و سقوط آن را به عذرى اجازت فرموده مگر ذکر که براى آن حدى مقرر نفرموده، بلکه فرموده مرا در همه احوال ياد کنيد «3».