اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تُطِع‌ِ الکافِرِين‌َ وَ المُنافِقِين‌َ وَ دَع أَذاهُم وَ تَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ وَ کَفي بِاللّه‌ِ وَکِيلاً (48)
و اطاعت کفار و منافقين را نکن و فرو گذار اذيتهاي آنها را و توکل کن بر خداوند و کفايت ميکند بخداوند که وکيل و عهده دار انجام مقاصد تو باشد.
وَ لا تُطِع‌ِ الکافِرِين‌َ وَ المُنافِقِين‌َ در اول سوره بيان کرديم که اسلام و اينکه دين مقدس دو دسته دشمن دارد. دشمن خارجي کفار و مشرکين و دشمن داخلي منافقين ظاهر مسلمان و باطن کافر و مثل دزد خارجي و دزد داخلي و ضرر دزد داخلي هزار برابر دزد خارجيست و آنچه ضرر به اسلام و مسلمين و ائمه طاهرين از صدر اسلام الي زماننا هذا وارد شده از همين دشمنهاي داخلي بوده و اينکه دو دسته توقعات بسياري از پيغمبر داشتند که در مقاصد آنها موافقت کند خداوند براي رفع طمع آنها ميفرمايد وَ لا تُطِع‌ِ الکافِرِين‌َ وَ المُنافِقِين‌َ.
وَ دَع أَذاهُم چه اذيتهاي ظاهري از کفار و مشرکين و چه داخلي از منافقين بايد تحمل کرد و صبر نمود و در انجام مقاصد ديني کوتاهي نکرد.
وَ تَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ مقام توکل مقام بلنديست از مراتب توحيد افعاليست که خداوند بقدرة کامله خود دفع دشمنان ميکند و تو را ياري و ظفر ميدهد و علم اسلام را بلند ميفرمايد
جلد 14 - صفحه 515
بايد انسان چشم از اسباب ظاهريه بردارد و نظر به مسبب الاسباب بيندازد.
وَ کَفي بِاللّه‌ِ وَکِيلًا هيچ امري تا مشيت الهيه تعلق نگيرد واقع نميشود و لو جن و انس در مقام بر آيند و اگر مشيت تعلق گرفت جن و انس نميتوانند جلوگيري کنند: «ما شاء اللّه کان و ما لم يشأ لم يکن».