اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا إِذا نَکَحتُم‌ُ المُؤمِنات‌ِ ثُم‌َّ طَلَّقتُمُوهُن‌َّ مِن قَبل‌ِ أَن تَمَسُّوهُن‌َّ فَما لَکُم عَلَيهِن‌َّ مِن عِدَّةٍ تَعتَدُّونَها فَمَتِّعُوهُن‌َّ وَ سَرِّحُوهُن‌َّ سَراحاً جَمِيلاً (49)
اي کساني که ايمان آورده‌ايد زماني که نکاح کرديد زنهاي مؤمنه را پس از آن طلاق داديد آنها را پيش از آنکه نزد آنها رفته باشيد و با آنها جماع کرده باشيد پس نيست براي شما بر آنها عده‌اي که عده نگاه دارند پس آنها را بيک مقدار مال متمتع کنيد و بآنها دهيد و آنها را رها کنيد برهايي خوبي و با زبان خوش، و دوستي.
در باب عده چند طائفه هستند که عده ندارند از آن جمله غير مدخوله که در اينکه آيه بيان ميفرمايد. و از آن جمله يائسه که سنش بحد يأس رسيده باشد در هاشميات شصت سال «ستين سنه» و در غير هاشميات پنجاه سال «خمسين سنه» و اينکه در عده طلاق است و آنهايي که بايد عده نگه دارند در حرة سه مرتبه حيض شود و پاک شود و در کنيز دو مرتبه اما در عده وفات تمام براي احترام زوج بايد چهار ماه و ده روز عده نگه دارند چنانچه ميفرمايد وَ الَّذِين‌َ يُتَوَفَّون‌َ مِنکُم وَ يَذَرُون‌َ أَزواجاً يَتَرَبَّصن‌َ بِأَنفُسِهِن‌َّ أَربَعَةَ أَشهُرٍ وَ عَشراً (بقره آيه 234) و يکي از احکام غير مدخوله که طلاق داده شده اينکه مهري که براي او قرار داده شده نصف ميشود چنانچه ميفرمايد وَ إِن طَلَّقتُمُوهُن‌َّ مِن قَبل‌ِ أَن تَمَسُّوهُن‌َّ وَ قَد فَرَضتُم لَهُن‌َّ فَرِيضَةً فَنِصف‌ُ ما فَرَضتُم- الاية (بقره آيه 237).
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب بمؤمنين است کفار احکام نکاح و طلاق آنها مختلف است.
جلد 14 - صفحه 516
إِذا نَکَحتُم‌ُ المُؤمِنات‌ِ چون نکاح کافره جايز نيست.
ثُم‌َّ طَلَّقتُمُوهُن‌َّ مِن قَبل‌ِ أَن تَمَسُّوهُن‌َّ مس کنايه از دخول است چون نطفه ريخته نشده و رحم پاک است.
فَما لَکُم عَلَيهِن‌َّ مِن عِدَّةٍ تَعتَدُّونَها همان روز طلاق ميتوانند تزويج غير شوند و زوج هم حق رجوع ندارد.
فَمَتِّعُوهُن‌َّ در اخبار دارد که اينکه تمتع واجب است در صورتي که مهر براي آنها معين نشده باشد و الا همان نصف مهر را محقه هستند لکن در فقه متعرض هستند که زن بدون مهر نميشود اگر مهري بر او معين نشده مهر المثل بايد داد بناء بر اينکه تمتع يک احسانيست که تا دلگران نباشد.
وَ سَرِّحُوهُن‌َّ سَراحاً جَمِيلًا که لازم نيست در خانه زوج بماند ولي بايد با کمال رأفت و مهرباني از خانه زوج بيرون رود.