تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لا يَحِلُّ لَکَ النِّساءُ مِنْ بَعْدُ وَ لا أَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْواجٍ وَ لَوْ أَعْجَبَکَ حُسْنُهُنَّ إِلاَّ ما مَلَکَتْ يَمِينُکَ وَ کانَ اللَّهُ عَلى کُلِّ شَيْءٍ رَقِيباً (52)
شأن نزول: چون ازواج، امتثال حکم خدا و رسول نمودند و ترک دل بخواهى کردند آيه نازل شد:
لا يَحِلُّ لَکَ النِّساءُ مِنْ بَعْدُ: حلال نباشد براى تو از زنان بعد از اين نه زن که
جلد 10 - صفحه 473
در عقد تو هستند، چه تسعه در حق تو مانند اربعه است در حق امت، وَ لا أَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْواجٍ: و حلال نيست آنکه تبديل کنى به ايشان از زنان ديگر، يعنى تو را تبديل هيچ زنى از زنان ديگر جايز نيست به آنکه يکى از آنها را طلاق دهى و ديگرى را نکاح کنى. وَ لَوْ أَعْجَبَکَ حُسْنُهُنَ: و اگرچه بشگفت آرد تو را نيکوئى ايشان. از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که مراد به: (لا يَحِلُّ لَکَ النِّساءُ) زنان محرماتند که در سوره نساء مذکور شده «1». إِلَّا ما مَلَکَتْ يَمِينُکَ: (استثناء متصل از نساء) مگر آنچه مالک شود دست تو، يعنى ملک يمين به تصرف تو درآيد از کنيزان، وَ کانَ اللَّهُ عَلى کُلِّ شَيْءٍ رَقِيباً: و هست خداى تعالى بر تمام چيزها نگهبان، پس تحفظ امر خود کنيد و از آنچه بر شما حلال است تخطى و تعدى مکنيد، زيرا هر که از رقيب بودن حق آگاه گشت، از مراقبت احوال خود غافل نگشت. و «مراقبه» عبارت است از دانا و بينا دانستن حق در نهانى و آشکارا و به ادب و احترام زيستن. و ذکر رقيب تحذير است از تجاوز و تعدى حدود شرع و تخطى از حلال به حرام.