تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلاَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ «20»
وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ: و هر آينه به تحقيق محقق ساخت و راست يافت بر کافران، شيطان گمان خود را؛ يعنى چون شيطان گمان برده بود که بر بنى آدم به سبب شهوت و غضب که در آنها است دست يابد و گمراه نمايد، گمان او در باره اهل کفر و ضلالت راست شد. فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ: پس پيروى کردند او را در کفر و شرک و معصيت مگر گروهى از مؤمنان که مستثنى و تابع او نيستند. تقليل مؤمنان در مقابل کفار است، يا معنى آنکه مگر فريقى از فرق مؤمنان تابع شيطان نشده‌اند در عصيان، که آنها بندگان مخلصانند که انبياء و ائمه هدى عليهم السّلام‌اند چنانچه فرمايد: (الّا عبادک
«1» مجمع البيان، ج 4، ص 387 و کشاف ج 3، ص 257.
جلد 10 - صفحه 527
منهم المخلصين).
نکته: «من» بنابر معنى اول بيانيه و بنابر ثانى تبعيضيه است.