اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد صَدَّقَ عَلَيهِم إِبلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلاّ فَرِيقاً مِنَ المُؤمِنِينَ «20»
و هر آينه به تحقيق آن چه شيطان در حق آنها گمان کرده بود راست و عملي کرد پس متابعت او را کردند مگر فريقي از مؤمنين.
گفته شيطان اينکه بود که گفت: فَبِعِزَّتِکَ لَأُغوِيَنَّهُم أَجمَعِينَ إِلّا عِبادَکَ مِنهُمُ المُخلَصِينَ و گفت: لَأُضِلَّنَّهُم وَ لَأُمَنِّيَنَّهُم.
وَ لَقَد صَدَّقَ عَلَيهِم بعضي گفتند: مرجع ضمير اهل سبأ هستند لکن ظاهر به قرينه استثناء و به قرينه کلام خود ابليس جميع افراد بشر هستند و گمان شيطان از روي يقين نبوده بلکه از روي ظن بود که ميفرمايد:
إِبلِيسُ ظَنَّهُ از صدر اول خلقت بشر الي کنون ملاحظه کنيد، اولا با خود آدم چه کرد!
جلد 14 - صفحه 557
سپس با اختلاف هابيل و قابيل و هلم جرا تا امروز از کفار بطبقاتهم و به مسلمين علي اختلاف مذاهبهم و به مؤمنين فساقهم و فجارهم شيطان چه معامله نموده، فقط کساني را که سلطه بر آنها نداشته انبياء و اوصياء آنها و خواص مؤمنين که اغوا نشدند چنان چه ميفرمايد: إِنَّ عِبادِي لَيسَ لَکَ عَلَيهِم سُلطانٌ إِلّا مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الغاوِينَ و در اينکه جا ميفرمايد:
فَاتَّبَعُوهُ إِلّا فَرِيقاً مِنَ المُؤمِنِينَ و اخباري داريم که در مورد نصب امير المؤمنين در غدير خم بوده که پس از رحلت حضرت رسول چه کردند و چه شد و البته اينکه يکي از مصاديق آيه است.