اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ جَعَلنا بَينَهُم وَ بَين‌َ القُرَي الَّتِي بارَکنا فِيها قُري‌ً ظاهِرَةً وَ قَدَّرنا فِيهَا السَّيرَ سِيرُوا فِيها لَيالِي‌َ وَ أَيّاماً آمِنِين‌َ «18» فَقالُوا رَبَّنا باعِد بَين‌َ أَسفارِنا وَ ظَلَمُوا أَنفُسَهُم فَجَعَلناهُم أَحادِيث‌َ وَ مَزَّقناهُم کُل‌َّ مُمَزَّق‌ٍ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِکُل‌ِّ صَبّارٍ شَکُورٍ «19»
جلد 14 - صفحه 555
و قرار داديم بين اهل سبا و بين شهرستانهايي که برکت داده بوديم در آنها شهرستان‌ها و آبادي‌ها که بيک ديگر متصل بود و از هر يک ديگري ظاهر و هويدا بود و گفتيم به آنها که سير کنيد در اينکه قري خواه در شب و خواه در روز با کمال امن بدون احتياج به حمل زاد و توشه و بدون خوف از سباع بيابانها و از قطاع الطريق.
پس گفتند. پروردگار ما دوري بينداز و فاصله قرار ده ميانه سفرهاي ما که در صحراها و بيابانها و کوه‌ها سير کنيم و ظلم کردند به نفوس خود پس قرار داديم و جعل فرموديم آنها را احاديث که در بعد از آن ها حکايت پيش آمد آنها را نقل کنند و کوبيديم آنها را کل کوبيدني بدرستي که در قضاياي اين‌ها آياتي است براي هر صبر کننده در شدائد و شکر کننده در نعم الهيه.
اينکه آيات دو نحوه تفسير دارد. يکي ظاهر، و ديگري باطن. اما ظاهر:
وَ جَعَلنا بَينَهُم يعني اهل سبا.
وَ بَين‌َ القُرَي الَّتِي بارَکنا فِيها بيت المقدس و شامات که از نعم الهيه وفور داشت و برکات الهيه در آنها بسيار بود.
قُري‌ً ظاهِرَةً آبادي‌ها و شهرها متصل به يک ديگر که اهل اينکه آبادي اهل آن آبادي را مشاهده مي‌کردند بين آنها بياباني نبود.
وَ قَدَّرنا فِيهَا السَّيرَ سهل و آسان کرديم در اينکه قري مسافرت را که هيچ احتياج به حمل آذوقه و وسائل سفري نداشتند، و در همه اينکه قري تمام وسائل موجود بود.
سِيرُوا يا امر انبياء بود يا فرمان الهي.
فِيها لَيالِي‌َ وَ أَيّاماً يعني چه در شب مسافرت کنيد چه در روز.
آمِنِين‌َ هيچ گونه ضرري و زحمتي و آسيبي بر شما ندارد نه حيوانات درنده و نه گزنده
جلد 14 - صفحه 556
و نه سارق و قاطع طريق، نه خستگي و حرارت شمس و نه برودت هوا.
فَقالُوا رَبَّنا باعِد بَين‌َ أَسفارِنا ما طالب بيابانها و کوه‌ها و دره‌ها هستيم و مي‌خواهيم مشاهده اوضاع آنها را بکنيم.
وَ ظَلَمُوا أَنفُسَهُم در اعراض از انبياء و طغيان در معاصي و کفران نعم الهيه.
فَجَعَلناهُم أَحادِيث‌َ که بعد از آنها ذکر حالات آنها را کنند و باصطلاح سر زبانها بيفتند.
وَ مَزَّقناهُم کُل‌َّ مُمَزَّق‌ٍ بعد از آن که به سيل و امراض مبتلا شدند و متفرق در اطراف هر عده‌اي يک گوشه گرفتار.
إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِکُل‌ِّ صَبّارٍ شَکُورٍ صبار بسيار صبر کننده، هر چه زحمت داشته باشد چه صبر در عبارت و چه صبر در ترک معاصي و چه صبر بر مصائب و بليات و شکور بسيار شکرگزار در، تفضلات الهي از ارسال رسل و انزال کتب و هدايت و ارشاد و نعم دنيوي و اخروي.
و اما تفسير به باطن: اخباري داريم در بحث حضرت صادق (ع) با حسن بصري و حضرت باقر (ع) با قتاده فقيه اهل بصره و مکاتبه حضرت بقية اللّه و غير اين‌ها که تفسير کردند به ائمه اطهار و دوره ظهور حضرت بقية اللّه و امنيت شيعه در آن دوره، مراجعه کنيد به تفسير برهان.