اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَمَن لَم يَجِد فَصِيام‌ُ شَهرَين‌ِ مُتَتابِعَين‌ِ مِن قَبل‌ِ أَن يَتَمَاسّا فَمَن لَم يَستَطِع فَإِطعام‌ُ سِتِّين‌َ مِسکِيناً ذلِک‌َ لِتُؤمِنُوا بِاللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ وَ تِلک‌َ حُدُودُ اللّه‌ِ وَ لِلکافِرِين‌َ عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ «4»
پس کسي که نيافت پس روزه بگيرد دو ماه پي در پي پيش از آنکه نزديک يکديگر بروند پس کسي که توانايي ندارد بر صيام پس اطعام کند شصت فقير را اينکه براي اينست که ايمان آوريد به خدا و به رسول او و اينست حدود الهي و از براي کافرين عذاب اليم است.
فَمَن لَم يَجِد مثل زمان ما که اصلا رقبه و غلام و کنيز نيست يا بر فرض وجود تمکن از خريدن و آزاد کردن ندارد يا دسترسي ندارد.
فَصِيام‌ُ شَهرَين‌ِ مُتَتابِعَين‌ِ در اخبار دارد دو ماه هلالي يا شصت روز پي در پي حتّي دارد اگر سي روز روزه گرفت و يک روز افطار کرد بايد استيناف کند بلي اگر سي و يک روز گرفت که يک روز از ماه دوم را ضميمه کرد بقيّه را متفرقا بگيرد مانعي ندارد.
مِن قَبل‌ِ أَن يَتَمَاسّا که تا تمام دو ماه را نگيرد نمي‌تواند نزد او برود در اخبار دارد اگر زوج مملوک باشد کفاره او يک ماه است نصف ما علي الحرّ چنانچه در باب حدود نصف حدّ حرّ و حرّه را دارند و فقط همين صيام کفّاره آنها است عتق رقبه و اطعام بر آنها نيست.
فَمَن لَم يَستَطِع فَإِطعام‌ُ سِتِّين‌َ مِسکِيناً در موضوع اطعام بعضي گفتند: نصف صاع لکن مشهور و مختار يک مد از طعام است و مراد از مسکين مطلق فقراء است که گفتند الفقير و المسکين اذا اجتمعا افترقا و اذا افترقا اجتمعا چنانچه در باب زکاة هر دو را ذکر فرمود: إِنَّمَا الصَّدَقات‌ُ لِلفُقَراءِ وَ المَساکِين‌ِ الايه و در اينجا فقط مسکين را فرموده ذلِک‌َ لِتُؤمِنُوا بِاللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ وَ تِلک‌َ حُدُودُ اللّه‌ِ ايمان به خدا و رسول تصديق فرمايشات آنها و زير بار رفتن است. (تنبيه) در اخبار دارد اگر پس از اظهار طلاق داد کفاره باو تعلق نمي‌گيرد.
وَ لِلکافِرِين‌َ عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ که اگر زير بار نرفت کافر مي‌شود و براي خود عذاب
جلد 16 - صفحه 450
دردناک اختيار کرده.