تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
أُولئِکَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا کَسَبُوا وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ (202)
ترجمه
آنگروه مر ايشان راست بهره از آنچه کسب نمودند و خداوند زود حساب است..
تفسير
آنانکه باين نحو که در آيه سابقه ذکر شد دعا نمايند بهره‌مند خواهند بود از ثواب کسب خودشان در دنيا و آخرت چنانچه در تفسير امام (ع) است فيض ره فرموده نکته تعبير بکسب در آيه شريفه آنستکه بمقتضاى اخبار کثيره از ائمه اطهار عليهم السلام اعمال حسنه مصور بصور خوب و اعمال سيئه مصور بصور بد بخودى خود خواهد شد و صاحبان آن اعمال از آنها در لذت و نعمت يا در زحمت و عذابند و پيغمبر (ص) فرموده آنصورتها اعمال شما است که بشما برگشت مى‌کند و در خبر است که خداوند تمام حساب خلايق را هر قدر زياد باشد و زياد باشند در يک چشم بهم زدن رسيدگى مى‌فرمايد و در مجمع از امير المؤمنين (ع) نقل نموده که معنى سرعت حساب آنستکه خداوند يکدفعه بحساب خلايق رسيدگى ميکند چنانچه يکدفعه بهمه روزى ميدهد و از آنحضرت پرسيدند چگونه خداوند حساب خلق را مى‌رسد با آنکه آنها او را نمى‌بينند فرمود چنانچه بهمه روزى ميدهد با آنکه او را نمى‌بينند و در تفسير امام است که جهت سرعت حساب خداوند آنستکه مشغول نمى‌کند او را امرى از امرى و نه حسابى از حسابى پس وقتى بحساب يکنفر رسيدگى کند در همان حال حساب همه را رسيدگى فرموده و بتمامشدن حساب يکنفر حساب همه تمام ميشود چنانچه فرموده نيست خلق شما و بعث شما مگر مانند يکنفر فيض ره فرموده از براى سرعت حساب معنى ديگرى است که جمع ميشود با اين معنى و تأييد ميکند آنرا و آن آنستکه خداوند در دنيا حساب بنده را ميرسد در هر آن و لحظه و جزا ميدهد او را بر عملش در هر حرکت و سکونى
جلد 1 صفحه 258
و تلافى ميکند طاعات او را بتوفيقات و معاصى او را بخذلانات پس از خير خير عايد او ميشود و از شر شر و کسيکه بحساب اعمال خود در دنيا رسيدگى کند ميفهمد اينمعنى را و باين جهت وارد شده است که بحساب خودتان برسيد پيش از آنکه بحساب شما رسيدگى شود و اين از اسرارى است که واقف نمى‌شوند بر آن مگر کسانيکه پاک باشد قلوبشان از کدورات بنظر حقير حساب بندگان در نزد خداوند هميشه رسيدگى شده و در دفتر الهى ثبت و ضبط است و هيچ ذره و مثقالى از قلم افتاده و و اختلاف ندارد و در هر آنى جمع و تفريق شده موجود است بطوريکه اگر ديده حق بين انسان باز باشد آنرا مى‌بيند و ميشناسد و تصديق ميکند و اينکه فرمودند بحساب خودتان رسيدگى کنيد پيش از آنکه بحساب شما رسيدگى شود براى آن است که ما بديده بصيرت در اعمال خود نظر کنيم و بحساب کار خود مراجعه نمائيم اگر ديديم باقى دار هستيم تا ممکن است تدارک کنيم که اگر دفتر حساب بسته شد ديگر باز نميشود تا روز که تمام دفترها باز شود و تمام حقائق مکشوف گردد و در آنروز مراجعه بدفتر و حساب جز حسرت و ندامت اثرى نخواهد داشت خداوند توفيق عنايت فرمايد.