تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ مُصَدِّقاً لِما مَعَکُمْ وَ لا تَکُونُوا أَوَّلَ کافِرٍ بِهِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلاً وَ إِيَّايَ فَاتَّقُونِ (41)
چون امر به ايمان مقصود بالذات و عمده است در وفاء به عهود، و ساير مأمورات متفرع بر آن است؛ لذا خطاب فرمايد که:
وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ: و ايمان بياوريد (اى بنى اسرائيل) به آنچه نازل فرمودم که قرآن مجيد است، مُصَدِّقاً لِما مَعَکُمْ: در حالتى که تصديق کننده است مر آنچه را با شما مى‌باشد، يعنى تورات که قرآن موافق آن است در وصف حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم يا در توحيد و عدل و معتقدات حقه. پس تصديق به تورات آسمانى لازمه‌اش تصديق به قرآن است.
نکته: قيد به مصدّقيت قرآن نسبت به کتب سابقه، تنبيه است بر آنکه اتباع آن کتب منافى با ايمان نيست، بلکه موجب ايمان باشد، و لذا بر سبيل تعريض بعد از آن مى‌فرمايد: وَ لا تَکُونُوا أَوَّلَ کافِرٍ بِهِ: و نبوده باشيد اول کسانى که کافر شدند به قرآن؛ يعنى واجب است بر شما اول کسى باشيد که ايمان آورده است به قرآن؛ زيرا شما نظر در معجزات آن نمائيد و علم به شأن و مقام آن داريد، و مبشّر اين پيغمبر و کتابش بوديد پيش از بعثت اين پيغمبر و نزول کتابش. يا مباشيد از آن کسانى که کافر شده‌اند به آنچه با او است، زيرا هر که ايمان نياورد به قرآن، حقيقتا ايمان نياورده است به آنچه مصدق آنست از تورات و انجيل. يا نباشيد اول سابق به کفر و پيشواى کفر که مردمان به شما اقتدا کنند، در کفر به قرآن. يا نباشيد اول کافر و جاحد اوصاف پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که اوصافش در کتاب شما مذکور است.
تفسير اثنا عشرى ج1 130
ً: و بدل نکنيد به آيات کتاب من که تورات است، بها و ثمن اندک را. مراد علماى يهودند که به سبب هدايا، احکام تورات و اوصاف پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را تغيير دادند؛ چنانچه از حضرت باقر عليه السّلام مروى است که علماى يهود مانند
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 130
کعب بن اشرف وحى بن اخطب هر ساله مرسومات از زراعات و ميوجات قوم مى‌گرفتند و هدايا از ملوک به آنها مى‌رسيد. ترسيدند که تابع حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شوند، رسومات و هدايا از آنها قطع شود؛ لذا در مقام انکار برآمدند. حق تعالى فرمود: بدل نکنيد به مقابل آيات من ثمن اندک را. وَ إِيَّايَ فَاتَّقُونِ: و از من پس بيانديشيد در استبدال احکام کتاب سبحانى به حطام دنياى فانى.
تبصره: آيه شريفه شامل است اين امّت را که اول کافر به احکام قرآن مباشيد، تا ديگران از شما تعليم و تأسى به شما کنند در مخالفت، و تبديل فرامين مقدس الهى را ننمائيد به سبب مال و منال دنيوى. و نيز آيه شريفه دالّ است بر تحريم گرفتن رشوه در احکام دينيه؛ زيرا امر از دو قسم خارج نيست. يا آنکه گرفتن رشوه در موردى است که اظهار آن واجب است؛ و يا در امرى است که اظهارش حرام مى‌باشد. در هر دو صورت گرفتن رشوه بر مخالفت حرام است، و حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در حديثى به عمّار فرمايد: و امّا الرّشاء فى الاحکام فانّ ذلک الکفر باللّه العظيم «1». يعنى: و امّا رشوه گرفتن در احکام، پس به درستى که آن کفر به خداى عظيم است.