تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ جاءَ رَبُّکَ وَ الْمَلَکُ صَفًّا صَفًّا «22»
وَ جاءَ رَبُّکَ: و بيايد امر پروردگار تو، يعنى ظاهر گردد آيات قدرت و آثار هيبت و سطوت پروردگار تو.
بيان- اين مطلب مبرهن شده که حق تعالى محلّ حوادث نيست و حرکت و انتقال و تغيير از لوازمات امکان و جسم و ذات الهى منزّه و متعالى است از آن.
بنابراين اسناد مجيى در آيه تمثيل است براى ظهور آيات اقتدار و تبيين آثار قهر و سلطنت سبحانى و بروز ابهت و سطوت کبريائى که تمام عرصه قيامت را متزلزل گرداند به جهت بسط قضا و جزا. وَ الْمَلَکُ صَفًّا صَفًّا: و مى‌آيند فرشتگان در عرصه محشر صفى از پس صفى به حسب منازل و مراتب. نزد بعضى اهل هر آسمانى صفى جداگانه باشند.
علّامه مجلسى (رحمه اللّه) در بحار از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که چون روز قيامت شود: حق تعالى جميع خلايق را در زمين مسطحى جمع و امر فرمايد به سوى ملائکه آسمان دنيا که نازل شوند در صفحه محشر، پس اهل آسمان اول که دو برابر جمعيت انس و جن باشند، نازل شوند اطراف خلايق را و بعد از آن اهل آسمان دوم و همچنين تا تمام اهالى و ساکنان آسمانهاى هفتگانه نازل مى‌شوند در صحراى محشر، و ملائکه هفت سرادقات آسمان احاطه نمايند خلايق را. «1»
«1» بحار الانوار، ج 7 باب 5 (باب صفة المحشر) ص 80.
جلد 14 - صفحه 204