تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلابِيبِهِنَّ ذلِکَ أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً (59)
يا أَيُّهَا النَّبِيُ: اى پيغمبر برگزيده، قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ: بگو مر زنان
«1» اصول کافى، دار الکتب الاسلاميه، ج 2، کتاب الايمان و الکفر، باب من اذى المسلمين و احتقرهم، ص 351 روايت 2. در بحار ج 75، ص 154 ح 23 نيز اين حديث بنقل از کافى آمده است.
«2» تفسير کشاف، چاپ مصر، ج 3، ص 246.
«3» تفسير قمى، چاپ نجف، ج 2، ص 196.
جلد 10 - صفحه 489
خود را و دختران خود را، وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ: و زنان مؤمنان را که به وقت بيرون رفتن از خانه، يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَ: نزديک بياورند و فرو گذارند بر رو و پهلوهاى خود چادرهاى خود را، يعنى صورت و ابدان را بدان بپوشند.
تنبيه: لباس مختصه به زنان مؤمنه که از جمله آنها جلابيب باشد: 1- درع (پيراهن زن). 2- مقنعه (سرانداز). 3- خمار (سرپوش). 4- ملحفه (چادر).
5- جلباب (چادر روى خمار که تعبير به ثياب ظاهره کنند، و زنها به آن سر و بدن بلکه اندام تا قدم را به آن پوشند. ابن عباس گفته: جلباب ردائى است که ستر بدن مى‌کند از فوق تا اسفل «1».
ذلِکَ أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ: آن پوشيدن سر و صورت، نزديکتر است به آنکه ايشان را بشناسند به صلاح و عفت تا به جهت آن متعرض ايشان نشوند، فَلا يُؤْذَيْنَ:
پس اذيت گرديده نشوند، يعنى جوانان فاسد و مردمان هرزه متعرض آنان نشوند، وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً: و هست خداى تعالى بسيار آمرزنده گناهان گذشته چون توبه کنند، مهربان که خير و صلاح بندگان را به ايشان اعلام فرمايد. يا آمرزنده گناهان گذشته کسانى است که در قلوب آنان غرض و مرض بوده در چشم چرانى از مردان، و ميل پرده‌درى و بى‌حجابى از زنان. مهربان است به امر فرمودن به خيرات و نهى از شرور.
تبصره: آيه شريفه اثبات فرمايد وجوب حجاب را، و نکته ديگر که از جمله اخيره آيه مستفاد مى‌شود آنکه: صرف نظر از آيات قرآنيه و ادله شرعيّه، جزء ارتکازيات بشر و حاکم بقبح بى‌حجابى زنان، عقل سليم فطرى بوده و عقل خالى از شوائب اوهام که يگانه حجت و رسول باطنى خداوند علّام است، حکم به وجوب حجاب مى‌کند. و اگر زنان استفاده زشتى و قبح تکشف و بى‌حجابى را از عقول خود نمى‌کردند تا زمان نزول قرآن، گناه و عصيانى براى آنان تصور نمى‌شد و حال آنکه غفران حضرت سبحان فرع به داشتن عصيان است.
و از جمله اخيره (کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً) کاملا مى‌فهميم که قبل از نزول
«1» منهج الصادقين، ج 7، ص 368.
جلد 10 - صفحه 490
آيه حجاب، زنان عفيفه شريفه به حکم عقل و فطرت سليمه خود کشف را حرام و معصيت مى‌دانستند بى‌حجابى در ملأ عام را، و حجت از اين جهت چون بر آنها بوده، پس در رديف گناهکاران و مشمول غفران حضرت رحمان واقع شوند.
تتمه: بطور اجمال شمه‌اى از فوائد حجاب بيان و به ملازمه هر يک فساد کشف حجاب مبين گردد:
1- حجاب زنان مانع فساد جامعه است.
2- حجاب رادع زنا باشد.
3- حجاب سبب حفظ انساب باشد.
4- حجاب دافع تنازع و خونريزى است.
5- حجاب رافع زناى خيالى است.
6- حجاب موجب حفظ الصحه زنان و مردان است از امراض مزمنه مهلکه مذمومه.
7- حجاب سبب اطمينان و صميميت زناشوئى است.
8- حجاب محرک روح توالد و تناسل است در پرورش و تربيت اولاد.
9- حجاب موجب عزت زنان و وقر آنان است.
10- حجاب موجب صلاح اجتماعى و ادبى و اقتصادى و عمرانى خواهد بود.
در مخزن شرف گهرى جز حجاب نيست
شمشير ديده را سپرى جز حجاب نيست
اى ملتى که يکسره در خواب غفلتيد
در کاستن ز فرّ نياکان شتاب چيست
در کتب سماويه قبل، از قبيل تورات و انجيل امر به حجاب بوده بلکه تاريخ چنان نشان مى‌دهد که حجاب در فرس قديم در کيش «مازديسنى» نامه شت مهاباد، آيه 90 گويد: (نورن جاهيد و سفير فرز بنى را مفرشيد و فاسوله درشيد) يعنى زن خواهيد و جفت گيريد و همجفت و همخوابه ديگرى را نبينيد و بر او منگريد و با او مياميزيد.
جلد 10 - صفحه 491