اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذا تَوَلّي سَعي فِي الأَرض‌ِ لِيُفسِدَ فِيها وَ يُهلِک‌َ الحَرث‌َ وَ النَّسل‌َ وَ اللّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ الفَسادَ (205)
(و هنگامي که والي گردد ميشتابد در زمين براي اينکه فساد کند و کشت و نسل
جلد 2 - صفحه 385
را نابود نمايد و خدا فساد را دوست ندارد) وَ إِذا تَوَلّي تولي يا بمعني ادبر و اعرض است يعني هنگامي که آن منافق روگردانيد و از نزد تو رفت، و يا بمعني (صار واليا) است يعني هنگامي که بولايت و فرمانروايي رسيد و از اخباري که از کافي و عياشي و تفسير قمي ره نقل شده اينکه معني استفاده ميشود.
سَعي فِي الأَرض‌ِ لِيُفسِدَ فِيها سعي بمعني سرعت در رفتن و بمعني کوشش در عمل است يعني در روي زمين براي فساد ميشتابد و يا کوشش و فعاليت مينمايد و تمام همش فساد و تباهي در روي زمين است.
(وَ يُهلِک‌َ الحَرث‌َ وَ النَّسل‌َ) حرث بمعني کشت و نسل بمعني ولد است چنانچه اينکه معني از تفسير عياشي از حضرت رضا عليه السّلام نقل شده يعني تباه و نابود ميکند مايه بقاء افراد انسان که نباتات و نسل باشد که بتوليد و تناسل پيدا ميشود.
و در بعضي اخبار حرث بدين و نسل بناس تفسير شده يعني مردم و دين آنان را تباه ميسازد و اينکه معني مأخوذ از مفهوم عام حرث است زيرا دين کشتي است که انسان در دنيا ميکارد و در آخرت حاصل آن را ميچيند «
الدنيا مزرعة الاخرة
» وَ اللّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ الفَسادَ خداوند فساد را دوست ندارد يعني تشريعا از فساد نهي فرموده و در بسياري از آيات از فساد و مفسدين مذمّت و نکوهش نموده است مانند وَ إِذا قِيل‌َ لَهُم لا تُفسِدُوا فِي الأَرض‌ِ«1» و وَ لا تَعثَوا فِي الأَرض‌ِ مُفسِدِين‌َ«2» و امثال اينها.