اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ آمِنُوا بِما أَنزَلت‌ُ مُصَدِّقاً لِما مَعَکُم وَ لا تَکُونُوا أَوَّل‌َ کافِرٍ بِه‌ِ وَ لا تَشتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلاً وَ إِيّاي‌َ فَاتَّقُون‌ِ (41)
(و ايمان بياوريد بآنچه نازل نمودم «يعني قرآن» که تصديق کننده است مر آن چيزي را که با شما بوده «يعني تورات» و نبوده باشيد نخستين کسي که کافر باو باشد و آيات مرا به بهاي کم نفروشيد و از مخالفت من بپرهيزيد) مراد از ماء موصوله و بِما أَنزَلت‌ُ قرآن مجيد و در لِما مَعَکُم تورات و ساير کتب وحي بني اسرائيل است، و تصديق قرآن از تورات و همچنين انجيل در اکثر آياتي که راجع باين قسمت است تصريح شده بلکه در بعضي آيات بکلمه مهيمنا تأکيد هم فرموده و همين آيات را جماعتي از يهود و نصاري در کتب خود برخ مسلمين کشيده که قرآن شما کتب ما را تصديق نموده و بر شماست که آنها را بپذيريد.
و اشکال ديگري هم متوجه اينکه آيات ميشود و آن اينکه است که در مواضعي از قرآن تصريحا و يا تلويحا دلالت دارد بر اينکه تورات و انجيل و ساير کتب يهود تحريف شده و ما در مجلد اول کلم الطيب«1» اينکه مطلب را از جهات بسياري اثبات نموده‌ايم، و ظاهر اينکه آيات با آن آيات منافات دارد زيرا با وصف تحريف چگونه ميتوان آنها را تصديق نمود!
و جواب اينکه است که اينکه آيات غايت دلالت آنها بر اينست که بعض از آنچه با اهل کتاب است قرآن تصديق ميکند و هيچ دلالت بر عموم ندارد و ميتوان از آيات ديگر استفاده نمود که مراد بشاراتي است که در تورات و انجيل بآمدن پيغمبر اسلام داده شده و ما در مجلد اول کلم الطيب بمقداري از اينکه
1- ص 162- 284 و 285- 300
جلد 2 - صفحه 13
بشارات اشاره نموده‌ايم«1».
بنا بر اينکه نه مسلمين را بتصديق همه آنچه در تورات و انجيل است ملزم ميکند و نه منافات بآيات ديگر دارد.
وَ لا تَکُونُوا أَوَّل‌َ کافِرٍ بِه‌ِ اشکال شده که مشرکين مکه قبل از يهود به پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و کتاب او کافر شدند پس چگونه به يهود، اول کافر اطلاق شده! و وجوهي در جواب از اينکه اشکال گفته‌اند و آنچه بتحقيق نزديکتر است اينکه است که جماعتي از يهود قبل از بعثت پيغمبر اسلام باهل مدينه بشارت ميدادند که بهمين نزديکي پيغمبري در مکّه ظاهر خواهد شد و بمدينه هجرت ميکند و دين او رواج و توسعه زيادي پيدا ميکند و اسم و صفات و خصوصيات او را بيان مينمودند، تا وقتي که پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بمدينه هجرت فرمودند همين يهود رسالت او را انکار نمودند و گفتند اينکه آن کس که ما وصف او را ميگفتيم نيست، با اينکه نوع اهل مدينه انتظار داشتند که اينان باسلام سبقت ميگيرند اول کافر شدند، چنانچه در آيات ديگر نيز باين معني اشاره دارد مانند آيه شريفه وَ کانُوا مِن قَبل‌ُ يَستَفتِحُون‌َ عَلَي الَّذِين‌َ کَفَرُوا فَلَمّا جاءَهُم ما عَرَفُوا کَفَرُوا بِه‌ِ الآية«2» و آيه شريفه: الَّذِين‌َ آتَيناهُم‌ُ الکِتاب‌َ يَعرِفُونَه‌ُ کَما يَعرِفُون‌َ أَبناءَهُم وَ إِن‌َّ فَرِيقاً مِنهُم لَيَکتُمُون‌َ الحَق‌َّ وَ هُم يَعلَمُون‌َ«3» و غير اينها از آيات ديگر.
و تفصيل اينکه مطلب در مجلد ششم بحار باب دوم صفحه 4 تا صفحه 57 مذکور است و وجه ديگر اينکه اول کافر بمعني اشدّ النّاس کفرا ميباشد چنانچه
1- ص 352- 359
[.....]
2- سورة البقرة آيه 89
3- سورة البقرة آيه 141
جلد 2 - صفحه 14
گفته ميشود اول کاذب يعني اشدّ النّاس کذبا و چون اعلي مرتبه کفر جحود است و يهود با اينکه حق بر آنها ظاهر بود و پيغمبر را ميشناختند انکار ورزيدند و نسبت باو کافر شدند پس اول کافرند چنانچه در آيه ديگر ميفرمايد:
وَ جَحَدُوا بِها وَ استَيقَنَتها أَنفُسُهُم«1» وَ لا تَشتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلًا اينکه جمله هم نظير آيه شريفه است که در وصف منافقين گذشت أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ اشتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالهُدي يعني از آيات واضحه الهي و نشانه‌هاي روشن و احکام و دستورات او براي منافع جزئي و کم ارزش دست برنداريد، چنانچه نوع اهل دنيا براي منافع مختصري دست از دين و شريعت بر ميدارند و سيره طايفه يهود که غرق مال دنيا و منافع مادي بوده و هستند چنين است.
وَ إِيّاي‌َ فَاتَّقُون‌ِ يعني از نافرماني من بپرهيزيد و ايّاي مفعول فعل مقدر است که کلمه فاتّقون دلالت بر آن دارد و کسره نون بر ياء متکلم محذوف دلالت دارد.