اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قَرن‌َ فِي بُيُوتِکُن‌َّ وَ لا تَبَرَّجن‌َ تَبَرُّج‌َ الجاهِلِيَّةِ الأُولي وَ أَقِمن‌َ الصَّلاةَ وَ آتِين‌َ الزَّکاةَ وَ أَطِعن‌َ اللّه‌َ وَ رَسُولَه‌ُ إِنَّما يُرِيدُ اللّه‌ُ لِيُذهِب‌َ عَنکُم‌ُ الرِّجس‌َ أَهل‌َ البَيت‌ِ وَ يُطَهِّرَکُم تَطهِيراً (33)
و قرار بگيريد در منازل خود و بيرون نيائيد مکشوفات
جلد 14 - صفحه 500
مثل دوره جاهلية اولي و بپا بداريد نماز را و ادا کنيد زکاة را و اطاعت کنيد اوامر خدا و رسول او را.
وَ قَرن‌َ فِي بُيُوتِکُن‌َّ نظر به اينکه بعد از رحلت پيغمبر حرام بود بر مسلمين ازدواج با آنها چنانچه ميفرمايد در همين سوره آيه 53 وَ ما کان‌َ لَکُم أَن تُؤذُوا رَسُول‌َ اللّه‌ِ وَ لا أَن تَنکِحُوا أَزواجَه‌ُ مِن بَعدِه‌ِ واجب بود بر زنهاي پيغمبر که از منازل خود بيرون نيايند.
وَ لا تَبَرَّجن‌َ تَبَرُّج‌َ الجاهِلِيَّةِ الأُولي مفسرين در معناي جاهلية اولي اختلاف کردند زيرا دلالت دارد بر دو جاهليت يکي اولي و ديگري ثانيه و چون خبر نداشتند از دوره زمان، ما ولي جاهلية ثانيه امروز است که زنها به چه کيفيت زينت کرده بيرون ميآيند و جاهليت اولي همان زمان بعد از عيسي و قبل از بعثت حضرت رسالت بود مخصوصا در حجاز که چه اندازه زنهاي زانيه فراوان بود و بعضي ذوات الاعلام بودند و افتخار ميکردند به اينکه، خواهان آنها بسيارند مثل سميه مادر زياد که پدرش معلوم نبود که ميگفتند زياد إبن ابيه و مثل مرجانه مادر عبيد اللّه که چهل نفر مدعي شدند که از ما است و چون انگشت پاي او شبيه به زياد بود گفتند إبن زياد.
وَ أَقِمن‌َ الصَّلاةَ حتي دارد در خبر
«مسجد المرأة بيتها»
حتي دارد در بيت مخدع، يعني اطاق پسي به اصطلاح صندوق خانه.
وَ آتِين‌َ الزَّکاةَ واجبه و مندوبه.
وَ أَطِعن‌َ اللّه‌َ وَ رَسُولَه‌ُ امتثال اوامر خدا و رسول او را بکنيد و از نواهي او منتهي باشيد و مخالفت نکنيد.
إِنَّما يُرِيدُ اللّه‌ُ لِيُذهِب‌َ عَنکُم‌ُ الرِّجس‌َ أَهل‌َ البَيت‌ِ وَ يُطَهِّرَکُم تَطهِيراً اينکه است و جز اينکه نيست اراده فرموده خداوند متعال که ببرد و دفع کند رجس و پليدي را از شما اهل بيت و پاک و پاکيزه کند شما را پاک کردني.
کلام در اينکه جمله در چند مقام واقع ميشود:
جلد 14 - صفحه 501
اول در مورد شأن نزول اينکه آيه شريفه که مراد از اهل بيت کيانند مي‌گوييم اخبار بسيار از طرق عامه و خاصه فوق حد تواتر که مراد خمسة النجباء هستند پيغمبر و علي و فاطمه و حسنين. طبري در مجمع بعد از اينکه اخبار بسياري از طرق عامه روايت کرده ميگويد.
«و الروايات في هذا کثيرة من طريق العامة و الخاصة لو قصدنا الي ايرادها لطال الکتاب و فيما اوردناه کفاية» و در برهان قريب چهارده صفحه نقل اخبار کرده مقام دويم در شرح جملات آن:
إِنَّما يُرِيدُ اللّه‌ُ کلمه انما از أدات حصر است که اثبات مدخول و نفي غير ميکند مثل اينکه بگويي «انما في الدار زيد» اثبات زيد ميکند و نفي ما عداي زيد يا بگويي «انما لک عندي درهما» اثبات درهم و نفي ما زاد ميکند و اراده اراده تکويني است که تخلف پذير نيست نه اراده تشريعي زيرا اراده تشريعي نسبت به تمام مسلمين بلکه مکلفين است انحصار به اهل بيت ندارد.
لِيُذهِب‌َ عَنکُم‌ُ الرِّجس‌َ أَهل‌َ البَيت‌ِ رجس شامل تمام پليديها ميشود از شرک و کفر و ضلالت و جهالت و تمام صفات خبيثه و اخلاق رذيله و ملکات قبيحه و تمام معاصي از کبائر و صغائر و منافيات مروت که تمام اينها رجس است و ذهاب از تمام اينها عصمت است و به اجماع تمام مسلمين شيعه و سني غير اينکه خمسه در زمان نبي احدي داراي مقام عصمت نبود نه در خلفاء و نه در زوجات و نه در غير اينها و اهل بيت اهل بيت پيغمبر است.
وَ يُطَهِّرَکُم تَطهِيراً طهارت قلب از عقائد فاسده و طهارة نفس از اخلاق رذيله و طهارت اعضاء و جوارح از معاصي کلا که معتقد به جميع عقائد حقه و اخلاق فاضله و اعمال صالحه و فضائل نفسانيه که همان مقام عصمت و مستکمل جميع کمالات بودند مقام سيم در دفع اشکالات:
اشکال اول: اينکه اينکه جمله در آيات راجعه به زوجات نبي است.
جواب: ترتيب نزول قرآن از سور و آيات مسلما به ترتيب مجموع في الدفتين نيست.
جلد 14 - صفحه 502
چنانچه بسياري از سور مدنيست و بسياري مکي بلکه بعض سور يک قسمت آيات آن مکي است و يک قسمت مدني بعلاوه در اينکه نوع از آيات تعمد بوده مثل آيه اليَوم‌َ أَکمَلت‌ُ لَکُم دِينَکُم و آيه يا أَيُّهَا الرَّسُول‌ُ بَلِّغ ما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ که در محل خود بيان کرديم.
اشکال دويم: اينکه شما شيعيان معتقديد که ساير ائمه هدي از زين العابدين تا حضرت بقية اللّه همه معصوم هستند و هم چنين انبياء سلف و اوصياء آنها و اينکه آيه انحصار به خمسه طيبه ميفرمايد.
جواب: در زمان نزول اينکه آيه و خطاب کم منحصرا همين خمسه بودند و ششمي نداشتند نه انبياء سلف و نه اوصياء آنها و نه ساير ائمه هدي بودند و دليل عصمت آنها ادله عقليه است که در باب شرائط نبوت و امامت مذکور است.
اشکال سيم: اينکه شما شيعه معتقديد به اينکه اينها در تمام عمر از اول تا آخر معصوم بودند و ذهاب و تطهير فرع ثبوت است که رجس بوده رفع شده نجس بوده و تطهير شده.
جواب: اولا يکي از اسماء الهي طاهر است و ذهاب فرع ثبوت نيست اگر سگي يا دشمني نزديک شما باشد و او را دفع کنند صدق ذهاب ميکند قواي نفسانيه مثل قوه شهويه و غضبيه و وهميه اقتضايي دارند لکن قوه ايمان و تقوي و اراده باري تعالي آنها را دفع ميکند به اصطلاح دفع است نه رفع و خداوند در همان عالم نورانيت عالم ارواح اينها را پاک و پاکيزه خلق فرموده.