تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْکاذِبِينَ «3» وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ‌: و هر آينه بتحقيق آزمايش فرموديم و امتحان نموديم آنانکه پيش از اين مؤمنان بودند، يعنى اين قسمت امتحان در همه امم واقع بوده و نقد دعوى هر يک را بر محک بلا آزموده‌اند. مراد آنست که امتحان و ابتلا سنت قديمه است که جارى گشته در جميع امم، پس سزاوار آنکه اهل ايمان، خلاف آن را متوقع نباشند. فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا: پس هر آينه البته البته مميز سازد خدا به ثواب آنانکه راست گفتند در دعوى ايمان، وَ لَيَعْلَمَنَّ الْکاذِبِينَ‌: و هر آينه البته البته معلوم گرداند به جزا، آنانکه‌ «1» تفسير برهان، ج 3، ص 243 به نقل از على بن ابراهيم- مجمع البيان ج 4، ص 273 به نقل از عياشى‌ «2» غيبت نعمانى، طبع مکتبة الصدوق، ص 204، روايت 6. جلد 10 - صفحه 201 دروغ گفتند در دعوى ايمان. مراد تعلق علم الهى است به معلوم که عمل بندگان باشد، و تعبير از جزاء و تميز به علم، براى آنست که تميز و جزا تماما حاصل مى‌شود به سبب علم، پس اقامه شده سبب مقام مسبب. در مجمع البيان از حضرت امير المؤمنين و حضرت صادق عليهما السّلام روايت شده است که: قرائت «فليعلمنّ» به ضم يا و کسر لام؛ يعنى هر آينه اعلام فرمايد و معرفى سازد آنانکه راستگو بودند در ايمان به ثبات و فرمانبردارى، و آنانکه دروغگو بودند در ايمان به تزلزل و نافرمانى‌ «1».