ابنابىالحديد که از علماى قرن هفتم اهلسنّت است، در شرح نهجالبلاغه خود آورده است: تمام مفسّران گفتهاند اين آيه درباره علىبنابىطالب عليه السلام نازل شده است که در ليلةالمبيت در بستر رسول خدا صلى الله عليه و آله خوابيد. و اين موضوع در حدى از تواتر است که جز کافر يا ديوانه آنرا انکار نمىکند. «2»
مشرکانِ مکّه، قرار گذاشتند از هر قبيلهاى يک نفر را براى کشتن پيامبر صلى الله عليه و آله انتخاب کنند و آن حضرت را دسته جمعى از بين ببرند تا بنىهاشم به خونخواهى او قيام نکنند و با اين عمل از دعوت پيامبر راحت شوند. پيامبر صلى الله عليه و آله از نقشهى آنان با خبر شد و على عليه السلام براى اينکه پيامبر به سلامت از مکّه خارج شود، در بستر ايشان خوابيد و اين آيه در شأن آن
«1». تفسير احسنالحديث، ج 1، ص 376.
«2». شرح نهجالبلاغه، ج 13، ص 262.
جلد 1 - صفحه 322
حضرت نازل گرديد. «1»
همين که على عليه السلام در آن شب خطرناک به جاى پيامبر خوابيد، خداوند به دو فرشتهى خود، جبرئيل و ميکائيل فرمود: کداميک از شما حاضريد فداى ديگرى شويد؟! هيچکدام از آنها حاضر نشدند. خداوند فرمود: اينک مشاهده کنيد که چگونه علىبنابىطالب عليهما السلام حاضر است جان خود را فداى رسول خدا کند.
گاهى بايد براى احياى يک معروف ويا محو يک منکر، جان را تسليم کرد. حضرت على عليه السلام فرمودند: کسى که در راه امر به معروف و نهى از منکر کشته شود، يکى از مصاديق اين آيه است. «2»