تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) ذلِکَ الْکِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ «2» ترجمه‌ اين کتاب نيست شکى در آن راه نما است براى پرهيزکاران.. تفسير در تفسير امام (ع) است يعنى قرانيکه اوّل آن الم است او اين کتاب است که خبر دادم از آن بموسى و پيغمبران بعد از او و آنها خبر دادند به بنى اسرائيل که من بزودى نازل ميکنم آنرا بر تو اى محمد (ص) شکى نيست در آن براى آنکه واضح است حقّيت آن نزد آنها، و عياشى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که کتاب على شکى در آن نيست يعنى اين کتاب که او على است واضح است حقّيت آن، و در معانى و عياشى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که پرهيزکاران شيعيان ما هستند، و نيز از آنحضرت روايت شده است که صورت انسان بزرگتر حجت خداوند است بر خلق و او کتاب آنچنانى‌ جلد 1 صفحه 24 است که نوشته است انرا خداوند بدست قدرت خود، و بنظر حقير اين معانى همه از قبيل بيان مصداق است چون مفاهيم الفاظ و حاصل مراد معلوم است هر جا بمناسبت مقام و درجات افهام بيانى فرموده‌اند که موجب مزيد بصيرت شود البته وجود مبارک علوى کلام اللّه ناطق و صورت انسان کامل کتاب اللّه تکوينى است و اهل تقوى کسانى هستند که از معاصى اجتناب مينمايند بلکه در رتبه دوم از مکروهات و در مرتبه سوم از مباحات هم خوددارى ميکنند و افعال آنها بيرون از واجب و مستحب نيست و اختصاص هدايت بآنها براى آنست که آنها از هدايت بهره‌مند ميشوند و خوف الهى وادار ميکند آنها را که بدعوت انبيا و اوليا توجه نمايند و بهدايت آنها مهتدى شوند و الا معلوم است که قران براى هدايت بشر نازل شده است و اختصاص بفرقه مخصوصى ندارد ارشاد چون از مفاد آيه معلوم شد که قرآن براى هدايت خلق نازل شده است البته لايق بحفظ اين مقصود و شأن قرآن آنستکه مفسرين در مقام تفسير مراعات اين جهت را نمايند نه آنکه بساير جهات از قبيل جهت علوم طبيعى که بدرد تعمير اين دنياى دنى و اين ظلمتکده و ماتم سرا و زندان تاريک ميخورد بپردازند و از مقصود اصلى قرآن باز بمانند مانند يکى از معاصرين که بيچاره زحمت زيادى کشيده و مطالب رطب و يابسى را از اجانب اخذ نموده و جمع‌آورى کرده که بارکشى لازم دارد تا دوره کتابش را از جائى بجائى نقل دهند و بکلى از مقصد و مقصود الهى دور افتاده و ابناء عصر هم بواسطه جهالت و توغل در طبيعت وزنى براى آن طومار قائل شده‌اند و عجب دارم از بعضى محدثين که با کمال عظمت مطالب بى‌مغز اين کتاب را نقل مينمايند حتى جهات تاريخى و ادبى و قرائات مختلفه و شأن نزول آيه و ربط آيات بيکديگر هم چندان مهم نيست چون خارج از مقصود اصلى است مفسر بايد تابع غرض الهى باشد و هدف را از دست ندهد و روح را بجسم نفروشد و نعوذ باللّه اگر پيرامون شکوک و شبهات شود و جدال و مراء نمايد و اذهان ساده را مشوب کند خوب است از خدا ياد بگيرد و مفاد اين آيه را سرمشق قرار دهد که فرموده اين کتاب شکى در آن نيست هدايت پرهيزکاران است به بينيد چه اندازه حق را ساده بيان فرموده اگر حاجت به برهان فلسفى داشت خداوند عاجز از اقامه آن نبود و بداند هر قدر در اين ميدان بخواهد جولان نمايد بگرد امام المشککين نميرسد که اهل معنى در باره‌اش گفته‌اند بيهوده سخن باين درازى تفسير کبير فخر رازى و السلام على من اتبع الهدى. جلد 1 صفحه 25