نکته‌های تفسیر نور

در آغاز اين سوره، براى معرّفى مؤمنان چهار آيه و براى شناسايى کفّار دو آيه آمده است. از آيه 8 تا 20 گروه سومى را معرّفى مى‌کند که منافق هستند. اينان نه ايمان گروه اوّل را دارند و نه جرأت و جسارت گروه دوم را در ابراز کفر. منافق، همانند موش صحرايى است که براى لانه‌اش دو راه فرار قرار مى‌دهد، يکى از آن دو را باز مى‌گذارد و از آن رفت و آمد مى‌کند و ديگرى را بسته نگه مى‌دارد. هر گاه احساس خطر کند با سر خود راه بسته را باز کرده و مى‌گريزد. نام سوراخ مخفى موش «نافقاء» است که کلمه منافق نيز از همين واژه گرفته شده است. «1» گرچه مراد از نفاق در اين آيات، کفر در دل و اظهار ايمان است، ولى در روايات نفاق، داراى معناى گسترده‌اى است که هرکس زبان وعملش هماهنگ نباشد، سهمى از نفاق دارد. در حديث مى‌خوانيم: اگر به امانت خيانت کرديم و در گفتار دروغ گفتيم و به وعده‌هاى خود عمل نکرديم، منافق هستيم گرچه اهل نماز و روزه باشيم. «2» نفاق، نوعى دروغِ عملى و اعتقادى است و رياکارى نيز نوعى نفاق است. «3»