1- حيلهگرى، نشانهى نفاق است. «يُخادِعُونَ اللَّهَ»
2- منافق، همواره در فکر ضربه زدن است. «يُخادِعُونَ» (کلمه «خدعه» به معناى پنهان کردن امرى و اظهار نمودن امر ديگر، به منظور ضربه زدن است.) «1»
3- آثار نيرنگ، به صاحب نيرنگ بر مىگردد. «وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ»
4- منافق، بىشعور است ونمىفهمد که طرف حساب او خداوندى است که همهى اسرار درون او را مىداند «2» ودر قيامت نيز از کار او پرده برمىدارد. «3» «وَ ما يَشْعُرُونَ» «4»
5- خدعه و حيله، نشانهى عقل و شعور نيست. «يُخادِعُونَ ... ما يَشْعُرُونَ» در روايات مىخوانيم: عقل واقعى آن است که توسط آن، انسان خداوند را بندگى نمايد.