تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ کَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ (208)
چون حق تعالى ذکر فرق سه گانه کافر، منافق، مؤمن را فرمود، در عقب آن همه مؤمنان را به طاعت و انقياد امر و از پيروى شيطان نهى فرمايد:
«1» مدارک متعدد اين داستان در کتاب پر ارج احقاق الحقّ، جلد 3 صفحات 23 تا 45 ثبت گرديده است.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 372
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى کسانى که تصديق نموديد خدا و پيغمبر و معتقدات حقه ايمانيه را، ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ کَافَّةً: داخل شويد در اسلام و تسليم به امر الهى تماما و اجتماعا و همگى اوامر و نواهى سبحانى را اطلاعت نمائيد. مفسرين را در آيه سه قول است: 1- مراد مؤمنين که در ايمان به تمام احکام اسلام ثابت باشيد. 2- منافقان که همه به دل و زبان تصديق نمائيد و به ظاهر و باطن ايمان آوريد. 3- اهل کتاب مى‌باشند که به يکبارگى به اسلام درآييد و همه احکام آن را ايمان آوريد و بغير آن مخلوط نکنيد.
وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ: و پيروى مکنيد گامهاى شيطان را، يعنى از جهت وساوس شيطانى متزلزل مشويد بعد از ايمان آوردن، يا به جهت تفرق و تفريق در اصول و فروع اسلام تابع شيطان مشويد، يا اظهار ايمان و ابطال کفر منمائيد به وساوس شيطان. إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ:
بدرستى که شيطان مر شما را دشمنى است آشکار و هويدا که بوساوس خود خاطر شما را متزلزل مى‌سازد.
شعبى از جابر روايت نموده که روزى عمر بن الخطاب گفت: يا رسول اللّه ما از يهود سخنان نيکو بشنويم، دستور فرما آن را بنويسيم. حضرت فرمود: امتهوّ کون انتم کما تهوّکت اليهود و النّصارى لقد جئتکم بملّة بيضاء نقيّة و لو کان موسى حيّا ما وسع له الّا اتّباعى «1».
يعنى: آيا متردد و متشکک مى‌باشيد شما، چنانچه ترديد و شک کردند يهود و نصارى، هر آينه بتحقيق آورده‌ام شما را ملتى نورانى و پاکيزه، و اگر موسى زنده بود او را هيچ راهى نبود مگر پيروى نمودن مرا در شريعت من.
تنبيه: در امالى شيخ طوسى (رحمه اللّه) و ابن شهر آشوب از ابى بصير از حضرت صادق عليه السّلام در اين آيه فرمود: آيا مى‌دانيد مراد از (سلم) چيست؟ عرض کردم: تو دانائى. فرمود: ولايت على عليه السّلام و ائمه
«1» منهج الصادقين، جلد اوّل، صفحه 452.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 373
اوصياى بعد از او عليهم السلام، و خطوات شيطان قسم به خدا ولايت فلان و فلان است.