تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذِي خَلَقَکُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ «21»
يا أَيُّهَا النَّاسُ: اى گروه مردمان، از کافر و مؤمن و منافق و فاسق، اعْبُدُوا رَبَّکُمُ: بندگى و پرستش و ستايش کنيد پروردگار خود را که ايجاد و ابقاء و پرورش فرموده شما را. به يک کلمه جامعه خطاب به تمام طبقات مکلفين فرموده و همه را به مقام سعادت و کمال ارشاد نموده.
«1» تحف العقول، صفحه 10 (با اندکى تفاوت) باب فى مواعظ النبى (ص)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 84
اعبدوا خطاب به ملحدين که خداپرست شويد.
اعبدوا خطاب به مشرکين که موحد شويد.
اعبدوا خطاب به منافقين که به حقيقت عبادت کنيد.
اعبدوا خطاب به عاصين که فرمانبردار شويد.
اعبدوا خطاب به مؤمنين که در ايمان ثابت باشيد.
اعبدوا خطاب به عابدين که عبادت به اخلاص به جاى آريد.
الَّذِي خَلَقَکُمْ: آن پروردگارى که آفريد شما را، وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِکُمْ:
و آن کسانى که پيش از شما بودند، از پدران و اجداد شما و غير آنها، لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ: براى آنکه پرهيز نمائيد و دورى کنيد از موجبات عقاب، يعنى بندگى خدا کنيد در حالتى که اميدوار باشيد به آنکه داخل شويد در سلک متقيان که فائز شدند به هدايت و رستگارى و مستحق شدند قرب رحمت و بخشايش سبحانى را.
تنبيه: حق تعالى بندگان را آگاه فرموده به منتهاى درجه سالکين که آن قطع نظر از ماسوى و توجه تامّ به حضرت پروردگار است. بنابراين درجات عبادت نسبت به اشخاص مختلف مى‌شود. چنانچه در کتاب کافى به اسناد خود از حضرت صادق عليه السلام روايت شده که: انّ العباد ثلثة: قوم عبدوا اللّه عزّ و جلّ خوفا فتلک عبادة العبيد و قوم عبدوا اللّه تبارک و تعالى طلب الثّواب فتلک عبادة الاجراء و قوم عبدوا اللّه عزّ و جلّ حبّا له فتلک عبادة الاحرار و هى افضل العبادة «1».
يعنى به تحقيق که عبادت کنندگان را سه درجه است: 1- جماعتى که عبادت کند خداى عز و جل را از جهت ترس پس اين عبادت غلامان است. 2- قومى که عبادت کنند خداوند تبارک و تعالى را به جهت طلب ثواب، پس اين عبادت مزدوران است. 3- قومى که عبادت کنند خداى عز و جل را به سبب دوست داشتن مر او را، پس اين عبادت جوانمردان و
«1» اصول کافى، کتاب الايمان و الکفر، باب العبادة، حديث 5 (جلد 2 صفحه 84)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 85
افضل عبادت است.
و نيز حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمايد: ما عبدتک خوفا من نارک و لا طمعا فى جنّتک بل وجدتک مستحقّا للعبادة فعبدتک: عبادت نکنم تو را اى خدا به جهت ترس از جهنم تو و نه طمع در بهشت تو، بلکه يافتم ذات تو را مستحق عبادت و پرستش، پس عبادت نمودم تو را.