تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِنْ کُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِينَ «23»
وَ إِنْ کُنْتُمْ فِي رَيْبٍ: و اگر شما در شک هستيد، مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا: از آنچه نازل فرموديم بر بنده ما که حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است، يعنى اگر در قرآن شک داريد که از جانب خدا نازل شده، فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ: پس بياوريد شماها- که در فصاحت سر آمد هستيد- سوره‌اى مثل قرآن يا بعض آن که در فصاحت و بلاغت و حسن نظم و جزالت لفظ و اخبار از امور غيبيه و جامع بودن احکام انتظاميه بشريه به مثل قرآن باشد که در نهايت فصاحت و بلاغت است. وَ ادْعُوا
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 89
شُهَداءَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ: و بخوانيد به کمک خود حاضران مجلس و محافل خود را، غير از خدا، از شعرا و فصحا و خطبا که اعوان شما هستند در تکذيب پيغمبر ما، يعنى اگر به تنهائى قدرت معارضه نداريد، استعانت جوئيد به هر که يارى شما کند غير از خدا، إِنْ کُنْتُمْ صادِقِينَ: اگر هستيد راستگويان در اينکه قرآن کلام الهى نيست. يا بخوانيد گواهانى که شهادت دهند که آنچه شما مى‌آوريد مثل قرآن است، اگر راستگو هستيد که اين کلام خدا نيست. و چون هيچ عاقلى شهادت ندهد به آنچه واضح شود فساد آن و ظاهر گردد اختلال آن، پس عاجز مطلق باشيد از آوردن به مثل قرآن، و راستگو نيستيد که اين کلام بشر است.
تبصره: آيه شريفه دلالتى تمام دارد بر صحت نبوت و صدق رسالت حضرت پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، بدين تقرير که حق تعالى ايشان را مخاطب ساخته به اينکه اگر قرآن از افتراى پيغمبر مى‌بود، بايستى شما هم قادر باشيد از آوردن مثل آن؛ و چون اهل مکه با دارا بودن درجه علياى فصاحت و کمال جدّيت، عاجز شدند در اين تحدّى و به جهت عجز، نفوس و اموال خود را معرض تلف و محاربه را بر معارضه اختيار کردند، لا جرم محقق گرديد که اين کلام فوق طاقت بنى آدم و از جانب خلاق عالم نازل گشته و آن را معجزه پيغمبر خود قرار داده است.
تکمله: چون قريش از اسلوب قرآن متحير و از معارضه عاجز شدند، نزد وليد بن مغيره آمدند. گفتند: برو کلام او را بشنو و چاره‌اى بنما. وليد خدمت پيغمبر آمد، گفت: شعر خود را براى من بخوان. حضرت فرمود: شعر نيست، لکن کلام خدا باشد که بر پيغمبر خود نازل فرموده. پس حضرت سوره حم را تلاوت نمود، چون به اين آيه رسيد: فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُکُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَ ثَمُودَ؛ «1» بدنش لرزيد و موهايش راست شده برگشت، به خانه آمد. قريش ترسيدند، مبادا مسلمان شود. ابو جهل
«1» سوره فصّلت آيه 13.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 90
آمد، گفت: اى عم! ما را رسوا نمودى و به دين پيغمبر ميل نمودى! گفت:
نه من بر دين شما هستم، لکن کلام سختى شنيدم که بدنها مى‌لرزد.
أبو جهل گفت: شعر يا خطبه يا کهانت است. گفت هيچيک نيست، حلاوتى دارد که وصف نتوان نمود. أبو جهل گفت: پس چه گوئيم؟ وليد گفت: بگذار فکر کنم. روز ديگر گفت: سحر است، زيرا سحر دلها را مى‌ربايد و اين کلام هم جذابيت دارد که دلها را مى‌ربايد.
بعد از اثبات رسالت حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تهديد فرمايد ايشان را که