تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) إِنَّ اللَّهَ لا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلاً ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ أَمَّا الَّذِينَ کَفَرُوا فَيَقُولُونَ ما ذا أَرادَ اللَّهُ بِهذا مَثَلاً يُضِلُّ بِهِ کَثِيراً وَ يَهْدِي بِهِ کَثِيراً وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلاَّ الْفاسِقِينَ «26» ترجمه‌ همانا خداوند حيا نميکند از آنکه بزند مثلى هر چه باشد پشه و بالاتر آن پس آنانکه ايمان آوردند ميدانند که آن حق است از پروردگارشان و اما آنانکه کافر شدند پس ميگويند چه چيز اراده نموده است خدا باين مثل گمراه ميکند بآن بسيارى را و هدايت ميکند بآن بسيارى را و گمراه نميکند بآن مگر متمردان را.. تفسير جمعى از يهود کسانى بودند که طعن ميزدند با مثال قرآنيه از قبيل مگس و عنکبوت و سک و باران تند و آتش‌افروز و ميگفتند اين امثال چه فائده دارد اگر موجب هدايت جمعى شود موجب ضلالت جمعى ديگر است و چرا خداوند باشياء حقير مثال زده است لذا خداوند رد فرموده است آنها را باين آيه شريفه که حسن مثل بکوچکى و بزرگى و خسّت و شرافت آن نيست بلکه بمطابقه با ممّثل له است که از امر حسى پى برده شود بامر عقلى و حق براى اهلش واضح گردد و گمراه نميکند خداوند بسبب مثل کسى را مکر آنانرا که خودشان اسباب گمراهى را براى خود فراهم نموده‌اند که مراجعه بعقل فطرى خودشان ننمودند و در امثال الهى دقت نکردند تا مقصود را بدست بياورند و بشاه راه هدايت واصل شوند و بنابر اين يضل به کثير او يهدى به کثيرا جزء گفتار آنها است که از تفسير امام (ع) استفاده ميشود و بعضى گفته‌اند جزء رد الهى است از آنها و بمنزله بيان حال اهل ايمان و کفر است که قبلا در دو جمله ذکر شده بود و نسبت اضلال بخداوند گفته‌اند بمعناى ترک هدايت براى عدم قابليت است و تحقيق مبنى بر حل مسئله جبر و تفويض است که انشاء اللّه خواهد آمد، و در مجمع از حضرت صادق (ع) روايت نموده است که خداوند به پشه مثل زده براى آنکه در اين حيوان کوچک بيد قدرت خلق فرموده آنچه را در فيل موجود است با آن عظمت بعلاوه دو جزء که در پشه هست و در فيل نيست براى آنکه اهل ايمان را متوجه نمايد بخلق لطيف و وضع عجيب خود.