1- خداوند به وعده‌هاى خود عمل مى‌کند. در سوره ضحى، خداوند وعده‌ى عطا به پيامبر داده بود: «وَ لَسَوْفَ يُعْطِيکَ رَبُّکَ فَتَرْضى» «1» پروردگارت در آينده عطائى خواهد کرد که تو راضى شوى. در اين سوره مى‌فرمايد: ما به آن وعده عمل کرديم. «إِنَّا أَعْطَيْناکَ الْکَوْثَرَ»
2- فرزند و نسل عطيّه الهى است. «إِنَّا أَعْطَيْناکَ الْکَوْثَرَ»
3- نعمت‌ها حتّى براى پيامبر اسلام مسئوليّت‌آور است. «أَعْطَيْناکَ ... فَصَلِّ»
4- در قرآن به نماز يا سجده شکر سفارش شده است. «فَصَلِّ»
تشکّر بايد فورى باشد. «فَصَلِّ» (حرف فاء براى تسريع است)
6- نوع تشکّر را بايد از خدا بياموزيم. «فَصَلِّ»
7- در نعمت‌ها و شادى‌ها خداوند را فراموش نکنيم. «أَعْطَيْناکَ الْکَوْثَرَ فَصَلِّ»
8- آنچه مى‌تواند به عنوان تشکّر از کوثر قرار گيرد، نماز است. «فَصَلِّ»
(نماز جامع‌ترين و کامل‌ترين نوع عبادت است که در آن هم قلب بايد حضور داشته باشد با قصد قربت و هم زبان با تلاوت حمد و سوره و هم بدن با رکوع و سجود. مسح سر و پا نيز شايد اشاره به آن باشد که انسان از سر تا پا بنده اوست. در نماز بلندترين نقطه بدن که پيشانى است، روزى سى و چهار بار بر زمين ساييده مى‌شود تا در انسان تکبّرى باقى نماند. حضرت زهرا عليها السلام در خطبه معروف خود فرمود: فلسفه و دليل نماز پاک شدن روح از تکبر است.
«تنزيهاً لکم من الکبر»)
9- دستورات دينى، مطابق عقل و فطرت است. عقل تشکّر از نعمت را لازم
«1». ضحى، 5.
جلد 10 - صفحه 618
مى‌داند، دين هم به همان فرمان مى‌دهد. «فَصَلِّ لِرَبِّکَ»
10- چون عطا از اوست: «إِنَّا أَعْطَيْناکَ» تشکّر هم بايد براى او باشد. «فَصَلِّ لِرَبِّکَ»
11- قربانى کردن، يکى از راههاى تشکّر از نعمت‌هاى الهى است. (زيرا محرومان به نوايى مى‌رسند.) «وَ انْحَرْ»
12- هر که بامش بيش برفش بيشتر. کسى که کوثر دارد، ذبح گوسفند کافى نيست بايد شتر نحر کند و بزرگ‌ترين حيوان اهلى را فدا کند. «وَ انْحَرْ»
13- رابطه با خداوند بر رابطه با خلق مقدّم است. فَصَلِ ... وَ انْحَرْ
14- انفاقى ارزش دارد که در کنار ايمان و عبادت باشد. «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَ انْحَرْ»
15- شکرِ عطا گرفتن از خدا، عطا کردن به مردم است. أَعْطَيْناکَ الْکَوْثَرَ ... وَ انْحَرْ
16- نمازى ارزش دارد که خالصانه باشد، «لِرَبِّکَ» و انفاقى ارزش دارد که سخاوت‌مندانه باشد. «وَ انْحَرْ»
17- دشمنان پيامبر و مکتب او ناکام هستند. (کلمه شانِئ اسم فاعل است و شامل هر دشمنى در گذشته و حال و آينده مى‌شود. اگر مى‌گفت: «من شانک هو الابتر» تنها کسانى را که در گذشته دشمنى کرده‌اند شامل مى‌شد و اگر مى‌گفت: «من يشونک هو الابتر» تنها دشمنان آينده را در برمى‌گرفت. «إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ».)
18- توهين به مقدّسات، توبيخ و تهديد سخت دارد. «إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ»
19- از متلک‌ها و توهين‌ها نهراسيم که خداوند طرفداران خود را حفظ مى‌کند.
«إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ»
20- زود قضاوت نکنيم و تنها به آمار و محاسبات تکيه نکنيم که همه چيز به اراده خداوند است. (مخالفان، با مرگ پسر پيامبر و داشتن پسران متعدّد براى خود، قضاوت کردند که پيامبر ابتر است، ولى همه چيز برعکس شد.) إِنَّا أَعْطَيْناکَ الْکَوْثَرَ ... إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ
«والحمدللّه ربّ العالمين»
جلد 10 - صفحه 620
سوره کافرون
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان