آیه ۲ سوره کوثر

سوره کوثر(الكوثر)، آیه ۲ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۲

معنی کلمات و عبارات
«صَلِّ لِرَبِّکَ»: تنها برای پروردگارت نماز بخوان. مراد نماز خالی از ریا است. «إنْحَرْ»: تنها برای پروردگارت، و تنها به نام او، نه کس و چیز دیگری، قربانی کن.
نزول
نکات آیه
۱ - نماز، از تکالیف الهى براى پیامبر(ص) «فصلّ» ۲ - اخلاص در نماز و انجام دادن آن تنها به جهت فرمان خدا، وظیفه اى برعهده پیامبر(ص) «فصلّ لربّک» ۳ - توجّه به ربوبیت خداوند، از آداب نماز «فصلّ لربّک» ۴ - خداوند، به دلیل مدبّر و مالک بودن بر امور انسان ها، سزاوار پرستش و نماز خالصانه بندگان به درگاه او است. «فصلّ لربّک» ۵ - سپاسگزارى از خداوند در برابر نعمت کوثر، وادارسازنده پیامبر(ص) به نماز و اخلاص در آن «إنّا أعطینک الکوثر . فصلّ لربّک» حرف «فاء» در «فصلّ»، لزوم نماز را بر آیه قبل تفریع کرده است. ۶ - مقام ربوبى خداوند، جلوه گر در اعطاى فاطمه(س) به پیامبر(ص) «إنّا أعطینک الکوثر . فصلّ لربّک» ۷ - نماز، شکر نعمت هاى خداوند است. «إنّا أعطینک الکوثر . فصلّ» ۸ - قربانى کردن شتر و قصد انجام دادن فرمان الهى، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «وانحر» قید «لربّک» درباره «صلّ»، قرینه بر وجود چنین قیدى براى «انحر» نیز مى باشد. «نحر»; یعنى، مقدارى از سینه که جاى گلوبند است و از جمله معانى که براى فعل «انحر»، بیان کرده اند، فرمان به کشتن شتر قربانى است. (مفردات) ۹ - لزوم توجّه به ربوبیت خداوند، هنگام قربانى کردن حیوانات «فصلّ لربّک وانحر» ۱۰ - مالک و مدبّر بودن خداوند، دلیل لزوم اخلاص و قصد قربت در قربانى کردن به درگاه او است. «فصلّ لربّک وانحر» ۱۱ - برگزیدن گران بهاترین حیوان اهلى (شتر) براى قربانى، واکنشى بایسته از سوى پیامبر(ص)، در سپاس گزارى از کوثر عطا شده به آن حضرت «إنّا أعطینک الکوثر ... وانحر» ۱۲ - اهداى قربانى به پیشگاه پروردگار، شکر نعمت هاى او است. «إنّا أعطینک الکوثر ... وانحر» ۱۳ - لزوم ایجاد پیوند با خلق، در کنار پیوند با آفریدگار «فصلّ لربّک وانحر» دستور قربانى براى رساندن گوشت به مردم، در کنار دستور نماز، بیانگر برداشت یاد شده است. ۱۴ - خداوند، با یادآورى عطاى ویژه خویش به پیامبر(ص)، آن حضرت را آماده دریافت فرمان نماز و قربانى ساخت. «إنّا أعطینک الکوثر . فصلّ لربّک وانحر» ۱۵ - نعمت هاى الهى - حتى براى پیامبر(ص) - مسؤولیت آفرین است. «إنّا أعطینک الکوثر . فصلّ لربّک وانحر» ۱۶ - بخشش پیش از درخواستِ تکلیف، روشى الهى و مطلوب است. «إنّا أعطینک الکوثر . فصلّ لربّک وانحر» ۱۷ - پیوند با خداوند، مقدّم بر پیوند با مردم و زمینه ساز آن است.* «فصلّ لربّک وانحر» عطف دو فرمان، ممکن است عطف مسبّب بر سبب باشد. ۱۸ - لزوم تأخیر قربانى از نماز عید، در عید قربان* «فصلّ لربّک وانحر» تطبیق نماز و قربانى در آیه، بر نماز عید قربان و قربانى در آن، یکى از احتمالات موجود در این آیه است. عطف به «واو» گر چه بر ترتیب تصریح ندارد; ولى ترتیب ذکرى مى تواند بیانگر ترتیب واقعى باشد. ۱۹ - لزوم بالابردن دست ها تا گلوگاه، در آغاز نماز «فصلّ لربّک وانحر» در لغت آمده است: «نَحَرَ الرجلُ»;یعنى، براى نماز ایستاد و دست ها را در آن هنگام بالا برد (تاج العروس). ارتباط این دو فرمان با یکدیگر - که اقتضا مى کند فرمان «نحر» نیز در رابطه با نماز باشد - معناى بالا را تقویت مى کند. ۲۰ - لزوم خواندن نماز، در ابتداى وقت آن* «وانحر» در «تاج العروس» آمده است: «نَحَرَ الصلاة»; یعنى، نماز را در آغاز وقت آن خواند.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۲۱ - «عن أمیرالمؤمنین(ع) قال: لما نزلت هذه السورة قال النبىّ(ص) لجبرئیل: ما هذه النَّحیرَةُ التى أمرنى بها ربّى قال: لیست بنَحیرة و لکنّه یأمرک إذا تحرّمت للصلاة أن ترفع یدیک إذا کبّرت و إذا رکعت و إذارفعت رأسک من الرکوع و إذا سجدت ... و إنّ زینة الصلاة رفع الأیدى عند کلّ تکبیرة; [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۸۳۷; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۶۸۳، ح ۱۹.] از امیرالمؤمنین(ع) روایت شده که فرمود: چون این سوره (کوثر) نازل شد، پیامبر(ص) به جبرئیل فرمود: این «نحیرة» (شتر قربانى شده یا شب اول هر ماه) که پروردگارم مرا بدان امر فرموده، چیست؟ جبرئیل گفت: این، «نحیرة» نیست، بلکه خداوند تو را امر مى کند هر گاه نماز را با «تکبیرة الاحرام» شروع کردى، هنگام تکبیر و رکوع و زمانى که از رکوع سر برداشتى و هنگام سجده [که تکبیر گفتى]، دست هاى خود را بالا ببرى ... زینت نماز بالا بردن دست ها هنگام هر تکبیر است». ۲۲ - «عن حریز عن رجل عن أبى جعفر(ع) قال: قلت له «فصلّ لربّک و انحر» قال: النحر الإعتدال فى القیام أن یقیم صلبه و نحره; [منبع: کافى، ج ۳، ص ۳۳۶، ح ۹; نورالثقلین، ج ۵، ص ۶۸۴- ، ح ۲۱.] حَریز از مردى نقل کرده که گفت: به امام باقر(ع) گفتم: [معناى]«فصلّ لربّک و انحر»[چیست؟]فرمود: «نحر» اعتدال در حال قیام است;[به این که]ستون فقرات و سینه خود را راست نگه دارد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۸)
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۶ آیه
  • بالا بردن دستها به هنگام گفتن هر تکبیر در نماز
  • بالا بردن دستها به هنگام گفتن هر تکبیر در نماز، سفارش خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • قربانی، از مناسک حج+۶ آیه
  • وجوب اقامه نماز+۴ آیه
  • رعایت جهت مسجدالحرام (قبله)، از شرایط نماز+۳ آیه
  • مطلوبیّت بالا بردن دستها و به سمت قبله بودن ان در نماز+۱ آیه
  • وجوب نماز عید قربان
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، برانگیزنده انسان به اخلاص، در اعمال خود+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند بر پیامبر(صلی الله علیه واله)، مستلزم اخلاص ان حضرت در نماز
  • قربانی کردن شتر، توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • نحر و قربانی شتر، توصیه خداوند به پیامبر(علیه السلام)+۱ آیه
  • شکرگزاری در برابر نعمتهای الهی، توصیه خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • اهدای قربانی به پیشگاه پروردگار، سپاسگزاری در برابر نعمتهای او+۱ آیه
  • دستور خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) بر خواندن نماز عید قربان قبل از قربانی+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به اخلاص در قربانی+۱ آیه
  • قربانی، از مناسک حج+۳ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) مامور به انجام قربانی شتر در پی اعطای کوثر به ان حضرت+۱ آیه
  • قربانی کردن شتر، پس از عطا شدن کوثر به پیامبر(صلی الله علیه واله)، توصیه الهی به ان حضرت+۱ آیه
  • برگزاری نماز برای پروردگار، پس از عطای کوثر به پیامبر(صلی الله علیه واله)، دستور خدا به ان حضرت+۱ آیه
  • عطای نعمت کوثر به محمّد(صلی الله علیه واله)، حمایت خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر طعنه های دشمنان+۲ آیه
  • مقام ربوبی خداوند، منشا عطای کوثر به محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • عطای نعمت کوثر به پیامبر(صلی الله علیه واله)، مقتضی سپاس او به درگاه خدا+۱ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۵ آیه
  • بالا بردن دستها به هنگام تکبیر گفتن در نماز، سفارش خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله
  • «انحَر»
  • «صَلّ»
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۴ آیه
  • اعطای فاطمه علیها السلام به پیامبر صلی الله علیه و اله پاسخ خداوند به زخم زبان دشمن، در خصوص فرزند پسر و نسل حضرت+۱ آیه
  • اعطای مقام شفاعت به پیامبر صلی الله علیه و اله، برخاسته از ربوبیت خداوند+۳ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اقامه نماز و انجام دادن قربانی، به پاس اعطای مقام شفاعت به او، از سوی خداوند+۱ آیه
  • برخورداری پیامبر صلی الله علیه و اله از عطای ویژه الهی (کوثر) مقتضی نماز خواندن و انجام دادن قربانی در پیشگاه پروردگار، از سوی ان حضرت+۱ آیه
  • شکر و سپاسگزاری پیامبر صلی الله علیه و اله به درگاه الهی، با اقامه نماز در برابر نعمت کوثر+۱ آیه
  • شکر پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر نعمتهای خداوند، با قربانی به درگاه پروردگار+۱ آیه
  • بهرهمندی پیامبر صلی الله علیه و اله از نعمت کوثر، موجب شکر و سپاس ان حضرت به درگاه پروردگار+۱ آیه
  • فرمان خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله مبنی بر قربانی کردن شتر، در ازای اعطای کوثر به او+۱ آیه
  • قربانی شتر، واکنشی بایسته از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله، در سپاسگزاری از کوثر عطا شده به ان حضرت+۱ آیه
  • شماتت دشمنان کافر به محمّد صلی الله علیه و اله، در خصوص نداشتن فرزند پسر و قطع نسل او+۱ آیه
  • نماز، از تکالیف الهی بر محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • بالا بردن دستها به هنگام گفتن تکبیرات نماز، توصیه خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله
  • ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله برای برگزاری نماز عید قربان، قبل از انجام دادن قربانی
  • نحر خالصانه پیامبر صلی الله علیه و اله و مؤمنان، مایه تقرّب انان به خدا
  • پیامبر صلی الله علیه و اله و مؤمنان، موظّف به رعایت اخلاص در شتر، جهت تقرّب به خدا
  • نحر و قربانی شتر، توصیه خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر اعطای کوثر به ان حضرت+۱ آیه
  • اقامه نماز، نوعی شکرگزاری در برابر نعمتهای الهی+۱ آیه
  • بالا بردن دستها تا گلوگاه به هنگام گفتن تکبیرات نماز، امری پسندیده+۱ آیه
  • مواظبت بر انجام دادن نمازها در اوقات فضیلت خود، امری مهم و مستحبّ+۳ آیه
  • اخلاص در نماز، فرمان خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • وجوب اقامه نماز+۴ آیه
  • رعایت جهت مسجدالحرام (قبله)، از شرایط نماز+۳ آیه
  • مطلوبیّت بالا بردن دستها و به سمت قبله بودن ان در نماز+۱ آیه
  • ضرورت رعایت اعتدال، در حال قیام نماز
  • برگزاری نماز برای پروردگار، پس از اعطای کوثر به پیامبر صلی الله علیه و اله دستور خدا به ان حضرت+۱ آیه
  • وجوب نماز عید قربان بر مسلمانان+۲ آیه
  • وجوب نماز عید قربان+۱ آیه
  • قربانی، از مناسک حج+۶ آیه
  • وجوب اقامه نماز+۴ آیه
  • وجوب نماز عید قربان «در زمان حضور معصوم علیه السلام»
واژه‌ها