اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
أَلهاکُم‌ُ التَّکاثُرُ «1» حَتّي زُرتُم‌ُ المَقابِرَ «2»
بازداشت شما را طلب کثرت و زيادتي تا آنکه زيارت کرديد مقابر را يعني
جلد 18 - صفحه 216
داخل در قبرها شديد.
ذلک‌‌که‌أَلهاکُم‌ُ متعلق آن را ذکر نفرموده از شدت وضوح يعني از ذکر الهي و فکر قيامت و اطاعت اوامر خدا و رسول و از انتهاء نواهي و از ايمان و از تحصيل علم ديانت شما را مشغول کرد و بکلي غافل شديد.
ذلک‌‌که‌التَّکاثُرُ طلب کثرت مال و اولاد و تفاخر و تکبر و رياست و اسم و عنوان و منصب و مقام و زخارف دنيوي چنانچه امروز غرق دنيا شده‌اند، و بهر پايه برسند طلب بالاتر ميکنند حتي در مقام تسخير کره مريخ که در طبقه پنجم آسمانها است و بعدش از زمين زيادتر از بعد شمس است با اينکه از کره شمس بزرگتر است و لکن از زيادتي بعد بنظر يک ستاره ميآيد، و بر فرض محال اگر کره مريخ را هم تسخير کردند باز در مقام بالاتر هستند بالجمله دنيا حد يقف ندارد چنانچه از لقمان است فرمود:
(الدنيا بحر عميق قد غرق فيها خلق کثير) بالاخره سيرايي ندارند.
حَتّي زُرتُم‌ُ المَقابِرَ تا اجل دررسد و با هزار حسرت و ندامت مرگ دامن آنها را بگيرد و در گودال قبر بيفتند از پيغمبر اکرم است فرمود:
(تکاثر الاموال جمعها في غير حقها و منعها في حقها و شدها في الاوعية).
اقول: و امروز گذاردن در بانگ پس‌انداز که با تنزيلش باو برگردد با اينکه اينکه اموال دنيوي باحدي وفا نکرد قارون فرعون نمرود شداد و هزارها امثال آنها چه شدند و بالجمله غرق دنيا شده‌ايم و اگر بجايي نرسيديم نتوانسته‌ايم و اينکه اشتباه بزرگي است از امير المؤمنين است که فرمود: هيچ غنائي بالاتر از زهد نيست انسان هر چه مال زياد کند فقر و احتياجش بيشتر ميشود و اگر اعراض کرد و نظر برداشت از زخارف دنياوي بي‌نياز ميشود و با خيال امن و راحتي زندگي ميکند و اينکه دنيا مقابل آخرت است
(حلاوة الدنيا مرارة الاخرة و مرارة الدنيا حلاوة الاخرة)
(الدنيا دار ممر و الاخرة دار مقر)
(خذوا من ممرکم لمقرکم و لا تهتکوا استارکم عند من يعلم اسرارکم)
توضيح- دنيا موقعي خوب است که انسان وسيله آخرت قرار دهد و در مقام تکميل نفس برآيد بايمان و اعمال صالحه و تقوي و اخلاق فاضله، و از براي امر معاش
جلد 18 - صفحه 217
بمقدار کفايت قناعت کند که آن را دنياي بلاغ ميگويند.