آیه ۱ سوره تکاثر

سوره تکاثر(التكاثر)، آیه ۱ · جزء ۳۰ · صفحه ۶۰۰

معنی کلمات و عبارات
«أَلْهَی»: به خود مشغول و سرگرم داشت. غافل و بی‌خبر کرد (نگا: منافقون / نور / ، حجر / . «التَّکَاثُرُ»: مسابقه افزون‌طلبی در اموال و اولاد، و مباهات بدان (نگا: حدید / ).
نزول
نکات آیه
۱ - تلاش براى برترى یافتن بر دیگران در ثروت و منزلت، مردم را به خود مشغول ساخته، از اهداف مهم تر باز داشته است. «ألهیکم التکاثر» «الهاه کذا»; یعنى، او را مشغول ساخته و از امر مهم تر باز داشت (مفردات). تکاثر، به معناى «مکاثرة» است; یعنى، افزون تر بودن را ابزار غلبه بر دیگران قرار دادن (تاج العروس) و یا رقابت با یکدیگر در فراوانى مال و عزت. (مفردات) ۲ - تفاخر بر دیگران و رقابت با یکدیگر در مقام و ثروت، نکوهیده و ناروا است. «ألهیکم التکاثر» ۳ - ضرورت پرهیز از سرگرمى ها و ترک امور بازدارنده از توجّه به حسابرسى ها در قیامت «ألهیکم التکاثر» آیه «لتسئلنّ یومئذ عن النعیم» در آخر سوره - که بر حسابرسى از نعمت ها دلالت دارد - نشانگر آن است که سرگرم شدن به تکاثر، مایه غفلت از حسابرسى است و باید انسان از آنچه او را سرگرم ساخته و از اهداف نعمت ها بازمى دارد، پرهیز کند تا هنگام حسابرسى نعمت ها، پاسخى داشته باشد. ۴ - افزون تر بودن تعداد، نشان برترى قبیله اى بر قبایل دیگر در فرهنگ جاهلى «ألهیکم التکاثر» آیه بعد، در یکى از احتمالات آن ناظر به ماجراى تفاخر دو قبیله از قریش، با یکدیگر است تا آن جا که به شمارش مردگان و اثبات فزونى افراد خود پرداختند. ارتباط آن با «تکاثر» در این آیه، بیانگر برداشت یاد شده است.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۵ - «عن على بن أبى طالب(ع) قال: نزلت «ألهیکم التّکاثر» فى عذاب القبر; [منبع: الدرالمنثور، ج ۸، ص ۶۱۰.] از على(ع) روایت شده که فرمود: [سوره] «ألهیکم التکاثر»، در مورد عذاب قبر نازل شده است». [;یعنى، تا زمان دیدار عذاب قبر به تفاخر سرگرم هستید]. ۶ - «قال أمیرالمؤمنین: ... و التکاثر لهو و شغل و استبدال الذى هو أدنى بالذى هو خیر; [منبع: کافى، ج ۲، ص ۳۹۴، ح ۱; خصال صدوق، ج ۱، ص ۲۳۵- ، ح ۷۴، باب الاربعة.] امیرالمؤمنین(ع) فرمود: ... «تکاثر» سرگرمى و مشغول شدن به چیزى و عوض قرار دادن چیز پست تر به جاى چیز بهتر است». ۷ - «قرأ رسول اللّه(ص) «ألهیکم التّکاثر» ثمّ قال: تکاثر الأموال جمعها من غیر حقّها و منعها من حقّها و سدّها فى الأوعیة; [منبع: روضة الواعظین، ج ۲، ص ۴۹۳; نورالثقلین، ج ۵، ص ۶۶۲، ح ۸ .] رسول خدا(ص) آیه «ألهیکم التکاثر» را تلاوت کرد آن گاه فرمود: «تکاثر اموال» جمع آورى آن از غیر راه مشروع و خود دارى از پرداخت حق واجب آن و مسدود ساختن و بى استفاده گذاردن آن در ظروف است». ۸ - «قال علىّ(ع) بعد تلاوة «ألهیکم التکاثر حتّى زرتم المقابر» یا له مراماً ما أبعدَه و زَوْراً ما أغفلَه و خطراً ما افظعَه... أفبمصارع أباءهم یفخرون أم بعدید الهلکى یتکاثرون ... و لاَن یکونوا عِبَراً أحقّ من أن یکونوا مفتخراً; [منبع: نهج البلاغه، خطبه ۲۲۱; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۶۶۱، ح ۶.] على(ع) بعد از تلاوت آیه «ألهیکم التکاثر حتّى زرتم المقابر»، فرمود: شگفتا چه هدف بسیار دورى! و چه زیارت کنندگان غافلى و چه خرامیدن بسیار زشتى! آیا به محل زمین خوردن پدران خویش مى نازند و یا به تعداد هلاک شدگان [اقوام خود ]مباهات مى کنند؟ ... به راستى اینها مایه عبرت قرار گیرند، سزاوارتر است تا مایه مباهات و افتخار باشند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۰)
  • فخرفروشی و مباهات، سبب سرگرم شدن به امور بیارزش+۱ آیه
  • زیادتخواهی، عامل سرگرمی به امور بیارزش+۱ آیه
  • هشدار خداوند به افزونطلبان از عذاب جهنّم+۳ آیه
  • انذار انسانها، از حسابرسی در قیامت+۳ آیه
  • خداوند، انذارکننده کافران دوران پیامبر(صلی الله علیه واله)، از اتش دوزخ+۵ آیه
  • فخرفروشی و در پی مباهات بودن، موجب اعراض از یاد خدا و اخرت+۱ آیه
  • فخرفروشی و در پی مباهات بودن، موجب گرایش به لهو و بازماندن از اهداف مهم+۱ آیه
  • پی بردن همه انسانها به پوچی تفاخرهای خود، به هنگام حسابرسی از انان+۳ آیه
  • افزونتر بودن تعداد جمعیّت، عامل تفاخر قبیلهای در قبایل دیگر، در فرهنگ جاهلی+۱ آیه
  • تفاخر به تعداد جمعیّت عامل غفلت انسان+۱ آیه
  • تفاخر مشرکان، به تعداد مردگان خویش+۱ آیه
  • تلاش برای افزونتر قلمداد کردن ثروت و تفاخر بر دیگران، درپیدارنده تهدید الهی+۳ آیه
  • کثرت مال، از عوامل تفاخر برای انسان+۵ آیه
  • جهالت، ریشه برترنمایی و تفاخر و مسابقه رقیبان در کسب مال و مقام+۴ آیه
  • تفاخر، دربردارنده کیفر اخرتی+۴ آیه
  • ایمان به اخرت، مانع تفاخر+۲ آیه
  • توجّه به حسابرسی در روز قیامت، مانع تفاخر+۱ آیه
  • توجّه به کیفر اخرتی، مانع برترینمایی و تفاخر+۳ آیه
  • عاقبتاندیشی، مانع برترینمایی و تفاخر بر دیگران+۲ آیه
  • تکاثر برخی قبایل قریش در دوران جاهلیّت، سبب دیدار انان از قبرستان و تفاخر به مردگان+۱ آیه
  • تکاثر در برابر دیگران، سبب غفلت از طاعت خدا و یاد قیامت تا لحظه مرگ+۱ آیه
  • گرفتاری انسانها به تکاثر و تفاخر به مال و مقام تا لحظه مرگ+۱ آیه
  • پرسش از اهل تکاثر در قیامت، درباره نعمتهای خداوند+۱ آیه
  • حسابرسی از نعمتها در قیامت، مرحلهای پیش از گرفتاری اهل تکاثر به اتش دوزخ+۲ آیه
  • تهدید شدن اهل تکاثر و افزونطلبان عصر بعثت، به کیفری گریزناپذیر+۲ آیه
  • تهدید خدا به کیفر اهل تکاثر و مشاهده جهنّم از سوی انان+۳ آیه
  • تکاثر و تفاخر در امور مادّی زمینهساز گرفتاری به عذاب اخرت+۳ آیه
  • تکاثر برخی قبایل قریش در عصر جاهلیّت، به فزونی تعداد خویش بر قبایل دیگر+۱ آیه
  • تکاثر یهود، به اموال و اولادشان
  • پی بردن اهل تکاثر در هنگام مرگ و حسابرسی قیامت، به پوچی تکاثرطلبی خویش+۳ آیه
  • جهل به زشتی تکاثر و کیفر ان در قیامت، زمینه تکاثر و برتریجویی انسانها، در افتخار به کسب مال و مقام+۶ آیه
  • توجّه به حسابرسی نعمتها در قیامت و مسیولیّت در برابر انها، بازدارنده انسان از تکاثر+۱ آیه
  • یقین به قیامت و جهنّم، مانع تکاثر+۴ آیه
  • ناروا بودن تکاثر و رقابت با یکدیگر در مقام و ثروت
  • زیارت مردگان و تفاخر به انان از سوی تکاثرطلبان، امری ناپسند+۱ آیه
  • اهل تکاثر و تفاخر، مورد تهدید خداوند به عذاب جهنم+۵ آیه
  • افزونتر بودن تعداد، نشان تفاخر و برتری قبیلهای بر قبایل دیگر، در فرهنگ جاهلی+۱ آیه
  • خاکسپاری مردگان در گورستانهای عمومی، از رسوم دوران جاهلیّت+۲ آیه
  • زیارت اهل قبور، رایج و مرسوم، در عصر جاهلیّت+۱ آیه
  • جهل، زمینه فزونطلبی رقیبان در کسب مال و مقام+۱ آیه
  • اهل تکاثر و تفاخر، مورد تهدید خداوند به عذاب جهنّم+۵ آیه
  • جهنّمی بودن اهل تکاثر+۲ آیه
  • یقین اهل تکاثر به جهنّم، در قیامت (هنگام ورود به ان)+۳ آیه
  • روا نبودن تکاثر و افزونطلبی+۳ آیه
  • ناپسند و ناروا بودن فخرفروشی+۷ آیه
  • توجّه به حسابرسی، بازدارنده انسان از فخرفروشی و مباهات+۱ آیه
  • ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۱۲ آیه
  • حرمت تکاثر و فزون طلبی+۱۱ آیه
  • تفاخر برخی قبایل صدر اسلام، به کثرت خویشاوندان خویش+۱ آیه
  • تفاخر به کثرت خویشاوندی، مورد تهدید خداوند+۵ آیه
  • حرمت زیارت قبور گذشتگان به قصد تفاخر و تکاثر+۲ آیه
  • زیارت اهل قبور برای تفاخر بر دیگران، ناپسند و مورد نکوهش پروردگار+۱ آیه
  • زیارت اهل قبور برای تفاخر بر دیگران، از جمله عوامل گرفتاری به عذاب جهنّم+۳ آیه
  • تفاخر برخی مشرکان جاهلی، به فزونی مال و اولاد خویش
  • تکاثر برخی مشرکان جاهلی، به فزونی مال و اولاد خود
  • شناخت حقایق در حدّ یقین، مانع سرگرمی به تفاخر و برتری جویی+۱ آیه
  • شناخت حقایق در حدّ یقین، مانع ادمی از تکاثر و زیاده طلبی+۱ آیه
  • شدّت تفاخر و تکاثر در اموال و اولاد و برتری طلبی قبیله ای بر قبیله دیگر، از فرهنگ عرب پیش از اسلام+۱ آیه
  • عرب در عصر جاهلیّت، دارای قبایل مختلف+۱ آیه
  • علم و دانش، مانع تکاثر و زیاده طلبی+۱ آیه
  • تکاثر برخی قبایل قریش در دوران جاهلیّت، سبب غفلت انان از خدا و قیامت+۱ آیه
  • تفاخر به تعداد جمعیّت، عامل غفلت انسان از خدا+۳ آیه
  • تکاثر و افزون طلبی، عامل غفلت از خدا+۱ آیه
  • تلاش برای برتری یافتن بر دیگران، در ثروت و منزلت، زمینه غفلت انسان از خدا+۱ آیه
  • تکاثر و تفاخر یهود، به اموال و فرزندان خویش
  • خاکسپاری مردگان در گورستانهای عمومی، دارای پیشینه در تاریخ بشر+۱ آیه
  • زیارت قبور در گورستانهای عمومی، دارای پیشینه در تاریخ بشر+۱ آیه
  • رفتن به قبرستان برای شمارش مردگان قبیله، از سوی برخی قبایل عصر جاهلی، در مقام اثبات برتری تعداد خویش بر قبایل دیگر+۱ آیه
  • رفتن به قبرستان برای شمارش مردگان، جهت تفاخر بر دیگران، ناپسند و مایه غفلت از اهداف اصلی+۱ آیه
  • تهدید اهل تفاخر به تعداد مردگان قبیله خود، در قبرستانها+۳ آیه
  • غفلت کافران از مرگ و دفن شدن انسان در قبر+۳ آیه
  • مذمّت خداوند، در مورد قبیله گرایی و تفاخر به ان+۱ آیه
  • ثمربخش نبودن قبیله گرایی در قیامت+۴ آیه
  • تفاخر و تکاثر قبایل قریش در دوران جاهلیّت، سبب دیدار انان از قبرستان و تفاخر به مردگان+۱ آیه
  • تفاخر و تکاثر برخی قبایل قریش در عصر جاهلیّت، به فزونی تعداد خویش بر قبایل دیگر+۱ آیه
  • سرگرمی اهل تکاثر از کفّار به فزونی امکانات و مرده های خود+۱ آیه
  • تکاثر و زیادهطلبی بر دیگران به ثروت، قبیله و ...، زمینهساز لهو
  • لزوم اجتناب از تکاثر و زیادهطلبیهای مشغول کننده به لهو و سرگرمی+۲ آیه
  • نکوهش خداوند از لهو، به سبب تکاثر و زیادهطلبی به اموال و اولاد
  • عموم مردم تا لحظه مرگ، گرفتار رقابت با یکدیگر و تفاخر به مال خود+۱ آیه
  • تلاش برای افزونتر قلمداد کردن ثروت و منزلت خویش از دیگران، درپیدارنده کیفر الهی+۲ آیه
  • گرفتاری انسانها به تکاثر مال، تا لحظه مرگ+۱ آیه
  • جهل به فرجام تکاثر و کیفر ان در قیامت زمینه تکاثر اموال+۱ آیه
  • ثروت و مال اندوزی، از موجبات فخرفروشی+۴ آیه
  • توجّه به ظهور حقایق در قیامت، بازدارنده انسان از تلاش برای پیروزی بر حریفان، در مسابقه ثروت و مقام+۱ آیه
  • اجتناب از تفاخر در معاشرت با مردم امری پسندیده+۲ آیه
  • توجه انسان به مورد سؤال واقع شدن از نعمتهای خداوند، موجب اجتناب از تکاثر و فخرفروشی به نعمتهای دنیایی+۱ آیه
  • دلبستگان به مظاهر مادّی و فخرفروشان به زیادی اموال در دنیا، محرومان از علم یقینی به جهنّم+۱ آیه
  • یقین پیدا کردن اهل تکاثر به جهنّم در قیامت، هنگام مشاهده ان+۲ آیه
  • یقین به قیامت و جهنّم، مانع تکاثر+۳ آیه
واژه‌ها