نکته‌های تفسیر نور

«عدو» به معناى تجاوز است. چون دويدن، تجاوز از حدّ حرکت عادى است، به آن «عدو» جلد 10 - صفحه 569 گفته مى‌شود. «ضبح» به معناى صداى نفس اسب است. «قدح» به معناى خروج آتش از سنگ چخماق، «المغيرات» از «اغارة» به معناى تاختن سريع، «صُبْحاً» کنايه از غافلگير کردن دشمن و پنهان کردن زمان هجوم است. «أثرن» از «اثارة» به معناى منتشر ساختن، «نقع» به معناى غبار و «کنود» به معناى کَفور است. در کلمه‌ «بُعْثِرَ» معناى بعث و اثاره نهفته است يعنى بيرون کشيدن و زيرو رو کردن. «حُصِّلَ» به معناى استخراج مغز از پوسته و متمايز شدن خصلت‌هاى نيک و بد در آن روز از يکديگر است. قرآن در برخى آيات، انسان را به خاطر برخى صفات، مورد سرزنش قرار داده و او را «ظَلُوماً جَهُولًا» «1» (ستمگر و نادان)، «هَلُوعاً» «2» (حريص)، «يَؤُساً» «3» (نااميد)، «کَفُوراً» «4»* (ناسپاس)، «جَزُوعاً» «5» (بى صبر)، «مَنُوعاً» «6» (بخيل) خوانده است. ولى از سوى ديگر درباره انسان مى‌فرمايد: «کَرَّمْنا» «7» (گرامى داشتيم)، «فَضَّلْنا» «8»* (برترى داديم)، «أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ» «9» (بهترين قوام را به او داديم)، «نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي» «10»* (روح الهى در او دميديم) و اين دوگانگى به خاطر آن است که در انسان دو نوع عامل حرکت وجود دارد: يکى عقل و يکى غريزه. اگر در مسير بندگى خدا و تربيت اولياى خدا قرار گيرد، به گونه‌اى است و اگر در مسير هوسها و طاغوت‌ها و وسوسه‌ها قرار گيرد، به گونه ديگر. در قرآن از علاقه شديد و حريصانه به مال دنيا که سبب فراموش کردن آخرت و محرومان شود، انتقاد شده است. «إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ» قرآن از مال دنيا به «خير» تعبير کرده است: «لِحُبِّ الْخَيْرِ» تا بفهماند مال بايد از راه خير بدست آيد و در راه خير با نيت خير و با شيوه خير مصرف گردد. «1». احزاب، 72. «2». معارج، 19. «3». اسراء، 83. «4». اسراء، 67. «5». معارج، 20. «6». معارج، 21. «7». اسراء، 70. «8». اسراء، 70. «9». تين، 4. «10». حجر، 29. جلد 10 - صفحه 570